Home Blog

The Lady Who Designed The Param Vir Chakra

Param Vir Chakra Design

The bronze disc of the Param Vir Chakra shines as bright as the valour of its recipient. The circular medal is suspended from a twirling suspension bar held by a 32 mm long purple ribbon. The design of the medallion, considered the highest military decoration, encapsulates the ethos of India’s defense and patriotic forces.

Param Vir Chakra

The Param Vir Chakra was designed by Savitri Khanolkar, a Swiss national whose real name was Eve Yvonne Maday de Maros, married to an Indian Army officer, Vikram Ramji Khanolkar.

Who designed the Param Vir Chakra (PVC) award?

We salute our bravehearts and remember PVC awardees every year for their acts of selfless bravery. But most of us didn’t know the real name of the person who designed the country’s highest wartime gallantry award the Param Vir Chakra (PVC) award. Also, do you know she wasn’t born in India? Yes, that’s true! Eve Yvonne Maday de Maros, a Swiss-born woman who was later changed her name to Savitri Khanolkar, was the brain behind Param Vir Chakra’s design.

The Designer of the Param Vir Chakra

Savitri Khanolkar was born as Eve Yvonne Maday de Maros on July 20, 1913, in Neuchatel, Switzerland, to a Hungarian father Andre de Maday, professor of sociology at Geneva University and Russian mother Marthe Hentzelt, who taught at the Institut Jean-Jacques Rousseau. 

Param Vir Chakra Design

In 1929, she met Vikram Khanolkar, a young Indian Army cadet undergoing training at Sandhurst, who had come to Switzerland for a break. She was still a teenager then; however, both fell in love although Vikram was much older than her.

She came to India in 1932 – though her father was not too keen on it – and married Vikram in Lucknow. She changed her name to Savitri Bai after marriage. In spite of her European background she quickly adapted to Hindu tradition.

Param Vir Chakra-Designer

She became a vegetarian, learnt to speak fluent Marathi, Hindi and Sanskrit. And also learnt Indian music, dance and painting. She called herself an European with an Indian soul, and never liked being called a foreigner. She had a deep interest in Hindu Puranas, which she read extensively, and also studied India’s ancient history and its legends. It was due to this that Major Hira Lal Atal, the first Indian Adjutant General of independent India, asked her help in designing the Param Vir Chakra.

Swiss by Birth, Indian at Heart: The Woman Who Designed The Param Vir Chakra

Drawing on her extensive knowledge of the Puranas, Savitri Bai thought of Rishi Dadhichi, who had given up his own body for Indra to make the deadly Vajra, or thunderbolt. She came up with the design of a double Vajra, a common Tibetan motif then. The Param Vir Chakra is cast in bronze, with a radius of 1 and 3/8th inches. In the centre, on a raised circle, is the Ashok stambh, surrounded by four replicas of Indra’s Vajra and flanked by swords.

Incidentally, the first recipient of the PVC, Major Somnath Sharma, was the brother-in-law of Savitri Bai’s elder daughter Kumudini, who died while fighting at the Battle of Badgam during the 1948 war with Pakistan.

She also did a lot of social work, helping the families of soldiers killed in war, as well as Partition refugees. After her husband passed away in 1952, Savitri Bai sought refuge in spirituality and spent her later years with the Ramakrishna Math. She also wrote a book on the Saints of Maharashtra.

She passed away on 26 November 1990 at the age of 77 after leading a truly remarkable life. A Swiss national of mixed Hungarian-Russian descent, married to an Indian Army officer, who adapted to the Hindu ethos extremely well, had designed the Param Vir Chakra, the highest military award in India.

Savitri Khanolkar also designed several other major gallantry medals including the Ashok Chakra (AC), Maha Vir Chakra (MVC), Kirti Chakra (KC), Vir Chakra (VrC) and Shaurya Chakra (SC).

Why is Param Vir Chakra designed based on Lord Indra’s weapon Vajra?

Vajrayudh (Vajra) is made from bones of Rishi Dadichi. To kill Asura and reclaim heaven, Gods need a weapon and that can be made only from Dadichi’s bones. So the Rishi sacrifices his life to save everyone from evil. Thus Vajra and Rishi Dadichi symbolizes utmost bravery and selflessness.

Vajra

Considering these qualities, Param Vir Chakra design is based on weapon Vajra and people who show these qualities in battle are honoured with this award. The vajra on the medal symbolizes the sacrifice of whomever lost their life in order to save the country.

Dadhichi

The Vajra has a special significance in the Indian culture. According to Hindu mythology, Lord Indra once went to Maharishi Dadhichi in search of a weapon strong enough to defeat Vritrasur. Maharishi Dadhichi sacrificed his life and the ultimate weapon was created with his bones.

This weapon was called Vajra and it helped gods defeat Vritrasur.

God Ganesha Featured in a Slots Game

ganesha fortune

The Hindu god Ganesha features in an exciting slot game that has an Arabian feel. The well-known god is a popular inclusion thanks to his widely recognised features, including the head of an elephant and the game itself “Ganesha Fortune” is named after him.

Indian slots enthusiasts who like the idea of a game featuring a god can play it here. It’s a fun and exciting experience that we’re going to take a closer look at.

Ganesha Fortune

What is the Ganesha slot game?

Several characters feature in the Ganesha Fortune slot game which has an Arabian Nights/Hindu theme. The two humans in the game are a male and female who wear traditional Arabian clothing.

Ganesha is depicted in the game in his traditional form of an elephant with multiple human hands. The character is a vital part of this 6-reel, 5-row video slot game which features wilds and free spins.

So why was Ganesha chosen as a character in a slot game and who is this Hindu god?

Who is the god Ganesha?

Ganesha, which is also spelled Ganesh, is a Hindu god of beginnings. He is the patron of intellectuals, bankers, and authors. This god is also known as Ganapati and Vinayaka and is often depicted with a pot belly and holding sweets which he loves.

In the Hindu religion, Ganesha is regarded as a remover of obstacles and the festival of Ganesh Chaturthi in late summer is dedicated to him.

Why choose Ganesha as a character for a slot game?

Hindu mythology has been a theme for several slot games. It’s attractive to players thanks to the many gods which are featured. These gods often take the form of animals such as monkeys and elephants and they have various powers. Playing slot games helps people to get to know these powers and the gods that possess them as well as providing some insight into the Hindu religion.

In the case of Ganesha, he is one of the most well-known Hindu gods which makes him a good choice as a character in a slot game. Players who enjoy the game in certain parts of the world are already very familiar with Ganesha as his image can be found across India, Nepal, Sri Lanka, Thailand, Indonesia, Malaysia, Philippines, and Bangladesh.

Even outside of these countries, many people will have seen the familiar figure of Ganesha at some point although they may not be fully aware of who he is. So, it’s hardly surprising that the god has been chosen as a featured character for an online slot. Hopefully, people who play the game across the world will become more aware of Ganesha and this may also make them curious about Hinduism overall, and its many gods. In countries such as India, where Ganesha is already widely known, his popularity makes him an ideal subject for a slot game with players able to enjoy his presence in a new way.

Darsha Amavasya

Darsh Amavasya

Darsha Amavasya or Darsh Amavasya is the no moon night in the traditional Hindu calendar. On this night, moon is completely absent. It holds a great importance in Hindu religion. This day is the first day after no moon day. People observe fast on this day break it after sighting new moon on Chandra Darshan day.

As per the Hindu mythology, Amavasya is the moonless night of a lunar phase. Throughout the year there are many such Amavasya but among all Darsha Amavasya holds great importance. This is the day when people perform various rituals for their deceased family members.

Darsha Amavasya

Darsha Amavasya Meaning 

Amavasya or Amavasi means a day when the moon is not visible in the sky. It is the first night of the first quarter of the Lunar month and the fifteenth day of the waning moon phase. It marks the end of the Krishna Paksha tithi. On the day of Amavasya, the moon is not fully visible at night. Therefore, tithi wise Amavasya and Darsha Amavasya can be celebrated on different days. On the day of Amavasya, the planets release extra energy and is received by the human through radiations. The most common effect of Amavasya on human is mental illness and short temper.

Story Of Darsha Amavasya

Darsh Amavasya

There is a mythological story about Barhishadhas, who are basically souls living due to the effect of SomRas, a kind of divine nectar. Barhishadhas are souls that live on the eternal soma juice. Once a Barhishadhas conceived a child named Acchoda who was anguished since she did not have a father and therefore very badly wished to experience the love of a physical father. Due to this desire, she started falling down from the heavens. When she cried out for help, the souls in the Pitru Loka advised her to go the earth and be born as the daughter of King Amavasu.

Acchoda followed the advice of the pitrus (inmates of the pitru loka) and was born as the daughter of King Amavasu, a highly pious and noble king. As she grew in the princely family, she received the love and care of her father and was therefore highly satisfied. She therefore wished to thank the Pitrus who gave her the good advice and therefore arranged to perform the Pitru puja to the inmates of the Pitru Loka. The day of Shradh which was a no moon day was named after King Amavas. Since then, the custom of offering Shradh to ancestors on Amavasya day came up. Thereafter the night was named as Amavasya and people started performing Shradh on this day to express gratitude to their deceased loved ones.

Significance of Darsha Amavasya

  • People observe fast on this day to help their deceased ones in attaining salvation.
  • It is believed that performing Shradh rituals on this day, yields many benefits in one’s life.
  • Performing shradh rituals on this day soothe the souls of one’s deceased family members.
  • It is believed that those who perform Shradh on this day gain blessings and positivity from their deceased family members.
  • It helps in eradicating negativity from one’s life and bringing peace and harmony to the family.
darsh amavasya hindi

Rituals performed on Darsha Amavasya

It is believed that one should observe fast on Darsha Amavasya for the salvation of their forefathers. On Darsha Amavasya, people generally wake up early to bathe in a river or pond. They also observe fast, which begins in the morning from the Amavasya Tithi. The fast lasts till the end of Darsha Amavasya which means one can break the fast only after seeing the moon also known as Chandra Darshan.

Some people also donate things to the poor to add up to their good deed so that their forefathers have a peaceful afterlife. Shradh rituals are performed with til daan and panda tarpan. According to religious belief lighting, a mustard oil lamp under peepal tree is also beneficial. People also offer blue flowers, black sesame seeds and mustard oil to Lord Shani as a part of the ritual.

Significance Of This Day People observe fast on this day to help their deceased ones in attaining salvation. It is believed that performing Shradh rituals on this day, yields many benefits in one’s life. Performing shradh rituals on this day soothe the souls of one’s deceased family members. It is believed that those who perform Shradh on this day gain blessings and positivity from their deceased family members. It helps in eradicating negativity from one’s life and bringing peace and harmony to the family.

Darsha Amavasya Vrat Katha

A princess named Acchoda initiated the tradition of performing Tarpanam or paying homage to the ancestors. She was born to a King named Amavasu and hence, the name, Amavasya. In her previous birth, she was spiritually conceived by a Barishada (a divine entity that thrives on the Soma Rasa, meaning the nectar of joy, bliss, and peace). Therefore, since she didn’t have a father figure in her life, she longed for her father’s love. As she continued to let her emotions or moh overpower her, she started losing her divine powers. One day, after losing her holy qualities, Acchoda fell from heaven and cried for help. The Pitrus (souls of the diseased) reached out to help her and saved her from falling. 

The Pitrus even learned about the cause of her sorrow. Therefore, they blessed her by saying that she would be born to a king in her next birth.

The blessings of the Pitrus reaped fruits, and she was showered with love by her doting father. Hence, as a gesture of appreciation and a token of thanks, Acchoda initiated the tradition of Amavasya.

All Famous Amavasya

Darsha amavasya Importance
  1. Chaitra Amavasya
  2. Vaishakha Amavasya
  3. Jyeshtha Amavasya – Shani Jayanti / Vat Savitri Vrat
  4. Ashadha Amavasya
  5. Shravana Amavasya – Hariyali Amavasya
  6. Bhadrapad Amavasya – Pithori Vrat, Pithori Amavasya Vrat
  7. Ashwina Amavasya – Mahalaya Amavasya or Sarvpritri Amavasya
  8. Kartika Amavasya – Diwali
  9. Margashirsha Amavasya
  10. Paush Amavasya
  11. Magha Amavasya – Mauni Amavasya
  12. Phalguna Amavasya

Panchmukhi Ganesha : Five Head Ganesh

Panchmukhi Ganesha Art

Panchmukhi Ganesha is a representation of Lord Ganesh with five faces. “Panch” literally means “Five” and “Mukhi” means “Faced”. Each of the faces of Panchmukhi Ganesha faces a different direction and hence the name. Panchmukhi Ganesha is regarded as an embodiment of all potencies. Each head of Panchmukhi Ganesh symbolizes the Pancha Koshas or five sheaths in the subtle anatomy of human beings. They are the Annamaya, Pranamaya, Manomaya, Vijnanamaya, and Anandamaya.

Panchmukhi Ganesha

What is the each face of represents Panchamukhi Ganapati?

1) Annamaya Kosha – This is the food sheath and corresponds roughly to the physical body.
2) Pranamaya Kosha – This is the vital energy and it represents the subtle body, nadis, chakras and kundalini.
3) Manomaya Kosha – This is the mental sheath which represents the mind and the organs of perception
4) Vijnanamaya Kosha– This is the wisdom sheath which represents vijnana, or intellect, the talent which discriminates, determines or wills
5) Anandamaya Kosha – This is the cosmic bless sheath and represents the eternal center of consciousness. Thus the fifth head of Ganesh symbolizes the highest level of yogic experience called Anandamaya kosha or Sat-Chit-Ananda the Pure Consciousness without qualification.

Panchmukhi Ganesha Art

Panchamukha Ganapati is very powerful in warding off the bad spirits and bad things happening without ones consciousness. Placing Panchamukhi Vinayaka or 5 faced Ganesha facing towards east, either in your home or office, would work wonders. Worshiping Panchamukhi Ganapati will help a devotee to attain Anandamaya Kosha, or Sat-Chit-Ananda, the Pure Consciousness. It is believed that placing  Panchamukhi Vinayaka towards east in one’s home or office would help to ward of evils and bring prosperity.

What is the meaning of Panchamukhi Ganapati?

We have five senses in our body: the sense of sight, smell, touch, taste and hearing, and there are five elements in the creation: Earth, Water, Fire, Air, and Ether. There are five senses and five elements, so in this way there are five facets to God. So that form of Divinity which is capable of removing any obstacle in these five is called Panchamukhi Ganapati.
Lord Ganapati (another name for Lord Ganesha) is the lord of all these Ganas or groups. And since there are five principal groups, that is why this particular form is called the Panchamukhi Ganapati.

Panchmukhi Ganesha Sitting

Ganesh with five heads and ten arms showing his weapons or powers that he possesses

The Panchamukhi Ganesha is very popular in Southern India. Worshiping Panchamukhi Vinayaka helps the devotee in spiritual attainment of Anandamaya Kosha, the Pure Consciousness. The five-headed Ganesha is also known as Heramba Ganpati particularly popular in Nepal. This form is important in Tantric worship of Ganesha. ‘Panchamukhi Vinayaka’- five faced Ganesha.

Panchmukhi Ganesha Image

According to Hindu mythology, the benefits of this idol are increased by five folds, literally!

200+ महाभारत से संबंधित महत्वपूर्ण प्रश्न उत्तर हिंदी में

mahabharat question answer in hindi

महाभारत से संबंधित महत्वपूर्ण प्रश्न (Mahabharat Question Answer in Hindi) : ‘महाभारत कैसे शुरू हुआ’ ‘महाभारत में मूल रूप से कितने श्लोक थे’ ‘महाभारत कौन से युग में हुई थी’ ‘महाभारत कितना पुराना है’ ‘महाभारत कब लिखी गई थी’महाभारत संबंधी सवाल जवाब सबसे ज्यादा गूगल पर सर्च होते है क्यूंकि इस तरह के प्रश्न प्रतियोगी परीक्षाओं में कम और क्विज प्रोग्रामों खासकर केबीसी में सबसे ज्यादा पूछा जाता है। साथ ही अपने बौद्धिक विकास के लिए रामायण प्रश्नोत्तरी को अभी पढ़े। आपको यहां महाभारत के अनेक पात्रों, पात्रों के माता, पिता, पत्नी, पर्वतों, नगरों तथा नदियों आदि के बारें में जिज्ञासापूर्ण व खोजपरक पढ़ने को मिलेगें।

महाभारत सामान्य ज्ञान उत्तर सहित | Mahabharat Question Answer in Hindi

1. महाभारत का मूल नाम क्या है? – जय संहिता।
2. महाभारत का युद्ध कहाँ हुआ? – कुरुक्षेत्र।
3. महाभारत का युद्ध कितने दिनों तक चला था? – 18 दिन
4. महाभारत का वास्तविक नाम क्या है? – जयसंहिता।
5. महाभारत किस वर्ग में आता है? – स्मृति
6. महाभारत के अध्यायों को क्या कहते हैं? – पर्व।
7. महाभारत के पर्वो (अध्याय) की संख्या कितनी है? – 18 पर्व
8. महाभारत के युद्ध का धृतराष्ट्र को वर्णन किसने किया? – संजय।
9. महाभारत के युद्ध का मुख्य कारण क्या था? – द्रौपदी के केश
10. महाभारत के रचयिता का क्या नाम है? – वेद व्यास।
11. महाभारत के रचयिता महर्षि व्यास के पिता कौन थे? – पराशर
12. महाभारत के लेखन का कार्य किसने किया? – गणेश जी ने।
13. महाभारत को अन्य किन नामों से जाना जाता है? – जय, भारत
14. महाभारत में कितने अक्षौहिणी सेना समाप्त हुई? – 18
15. महाभारत में कीचक वध किस पर्व के अंतर्गत आता है? – विराट पर्व
16. महाभारत में कृष्ण की सेना किसकी ओर से लड़ी? – कौरवों की ओर से
17. महाभारत में कौरव तथा पाण्डव सेनाओं का सम्मिलित संख्याबल कितने अक्षौहिणी था? – 18 अक्षौहिणी
18. महाभारत में धर्म पुत्र किसे कहा गया है? – युधिष्ठिर।
19. महाभारत में बलराम की भूमिका क्या थी? – तीर्थाटन के लिए चले गये
20. महाभारत में युधिष्ठिर के अतिरिक्त किस और राजा के जुए में राजपाठ हारने का वर्णन है? – राजा नल।
21. महाभारत में राज्य के कितने महत्त्वपूर्ण अंग बताये गए हैं? – 7
22. महाभारत में रामायण का वर्णन किस पर्व में है? – वन पर्व में।
23. महाभारत में श्लोकों की कुल संख्या कितनी है? – एक लाख।
24. महाभारत में सुषेण किसका पुत्र था? – कर्ण
25. महाभारत युद्ध का सेनापतित्व किसने किया? – शल्य और अश्वत्थामा

whichmahabharatacharacterareyou

26. महाभारत युद्ध के उपरान्त कौरव सेना के कितने महारथी शेष बचे? – 3
27. महाभारत युद्ध के कौन से दिन कृष्ण अपनी प्रतिज्ञा तोड़कर चक्र उठाकर भीष्म को मारने दौड़े? – तीसरे दिन।
28. महाभारत युद्ध के कौन-से दिन पितामह भीष्म शर-शैय्या को प्राप्त हुए? – 10वें दिन
29. महाभारत युद्ध के दौरान कौरव सेना में कितने अध्यक्ष बनाए गए? – पाँच।
30. महाभारत युद्ध के पश्चात जो महारथी जीवित बचे उनकी संख्या कितनी थी? – 18
31. महाभारत युद्ध के पश्चात् कितने वर्षों तक धृतराष्ट्र, गांधारी एवं कुंती युधिष्ठिर के राज्य में रहे? – 15 वर्ष
32. महाभारत युद्ध के पश्चात् पांडवों की ओर से कौन-2 जीवित बचे? – पांचों पांडव , श्रीकृष्ण तथा सात्यिक।
33. महाभारत युद्ध में कर्ण के सारथी का नाम क्या था? – शल्य
34. महाभारत युद्ध में कौन-से दिन श्रीकृष्ण ने शस्त्र न उठाने की अपनी प्रतिज्ञा को तोड़ा? – 9वें दिन
35. महाभारत युद्ध में कौरव पक्ष के कुल कितने सेनापति बने? – पाँच।
36. महाभारत युद्ध में चक्रव्यूह की रचना किसने की? – द्रोणाचार्य ने
37. महाभारत युद्ध में भीष्म ने कितने दिन युद्ध किया? – 10 दिन
38. महाभारत वन पर्व के अंतर्गत कितने अध्याय हैं? – 315
39. कौन ऋषि जन्मेजय को महाभारत की कथा सुनाते हैं? – वैशम्पायन।
40. द्रोणाचार्य का वध महाभारत में युद्ध के कौन से दिन हुआ था? – 15वें दिन

41. द्रौपदी के चीरहरण का वर्णन महाभारत के किस पर्व में है? – सभा पर्व में।
42. नल दमयंती कथा महाभारत के किस पर्व में है? – वन पर्व में।
43. भगवद् गीता किस ग्रंथ का एक भाग है? – महाभारत।
44. भगवद् गीता महाभारत के किस पर्व में वर्णित है? – भीष्म पर्व।
45. लाक्षागृह का वर्णन महाभारत के किस पर्व में है? – आदि पर्व में।
46. अंजनपर्वा का वध किसके हाथों हुआ? – अश्वत्थामा
47. अज्ञातवास के दौरान अर्जुन क्या काम करते थे? – नर्तकी बनकर नृत्य तथा गान सिखाते थे।
48. अज्ञातवास के दौरान नकुल क्या काम करते थे? – अश्वपाल थे।
49. अज्ञातवास के दौरान युधिष्ठिर क्या काम करते थे? – राजा विराट को पांसे खेलना सिखाते थे।
50. अज्ञातवास के दौरान सहदेव क्या काम करते थे? – गोशाला अधिकक्ष।
51. अभिमन्यु की पत्नी उत्तरा किस की पुत्री थी? – विराट की।
52. अभिमन्यु की माता का क्या नाम था? – सुभद्रा।
53. अभिमन्यु के पुत्र का नाम क्या था? – परीक्षित
54. अम्बा किस राज्य की राजकुमारी थी? – काशी
55. अर्जुन की पत्नी चित्रांगदा किसकी पुत्री थी? – मणिपुर के राजा चित्रवाहन की।
56. अर्जुन के धनुष का नाम क्या था? – गांडीव
57. अर्जुन के पुत्र इरावत की माता कौन थीं? – उलूपी
58. अर्जुन के पुत्र इरावान का वध किसके हाथों हुआ? – अल्मबुश द्वारा।
59. अर्जुन के शंख का क्या नाम था? – देवदत्त
60. अर्जुन के शंख का क्या नाम था? – देवदत्त।
61. अर्जुन को गांडीव धनुष एवं श्रीकृष्ण को चक्र किसने दिया? – अग्नि के कहने पर वरुण देव ने।
62. अश्वत्थामा की माता का क्या नाम था? – कृपि
63. अश्वत्थामा के ब्रह्मास्त्र से श्रीकृष्ण ने उत्तरा के गर्भ में जिस बालक की रक्षा की, उसका नाम क्या था? – परीक्षित
64. अश्वत्थामा द्वारा छोड़े गये ब्रह्मास्त्र को किसने शांत किया था? – व्यास
65. अश्वत्थामा हाथी को किसने मारा? – भीम ने।
66. अश्वमेघ यज्ञ में घोड़े के पीछे रक्षा के लिए कौन पांडव गया? – अर्जुन।
67. इन्द्र का कर्ण से कवच एवं कुंडल मांगना किस पर्व में है? – विराट पर्व में।
68. उलूपी व चित्रांगदा किसकी पत्नी थी? – अर्जुन
69. एकचक्रा नगरी में भीम ने किस राक्षस का वध किया था? – बकासुर
70. एकलव्य के पिता का नाम क्या था? – हिरण्यधनु।
71. कर्ण का बचपन का नाम क्या था? – वसुषेण।
72. कर्ण का वध किसके हाथों हुआ? – अर्जुन के द्वारा।
73. कर्ण की जन्मदात्री माता का क्या नाम था? – कुंती।
74. कर्ण के धनुष का नाम क्या था? – विजय।
75. कर्ण के वध के उपरान्त किसके कहने पर दुर्योधन ने शल्य को सेनापति नियुक्त किया? – अश्वत्थामा
76. कर्ण को अमोघ शक्ति किसने प्रदान की थी? – इन्द्र
77. कर्ण को पालने वाली माता का क्या नाम था? – राधा
78. कर्ण ने अपने कवच कुंडल किसे दान किए? – इन्द्र को
79. कर्ण वध के पश्चात किसने दुर्योधन को पाण्डवों से संधि का विचार दिया? – कृपाचार्य
80. किस अप्सरा ने अर्जुन को नपुंसक होने का शाप दिया? – उर्वशी
81. किस स्थान को ‘ब्रह्मा की यज्ञीय वेदी’ कहा जाता है? – कुरुक्षेत्र
82. किसने जरासंध का वध किया था? – भीम।
83. कीचक कौन था? – राजा विराट की पत्नी सुदेशना का भाई।
84. कुंती किसकी पत्नी थी? – पांडु।
85. कुन्ती पुत्र अर्जुन के पोते का नाम क्या था? – परीक्षित
86. कुबेर के पुत्र का नाम था? – नलकूबर
87. कुरुक्षेत्र में किस स्थान पर कृष्ण ने अर्जुन को गीता का उपदेश दिया? – ज्योतीसर
88. कृष्ण के वंश का क्या नाम था? – भीमसात्वत
89. कृष्ण के वंश का नाश होने का कारण क्या था? – गान्धारी का श्राप
90. कृष्ण के विराट स्वरूप का वर्णन गीता के किस अध्याय में आता है? – ग्यारहवें में।
91. कृष्ण के सारथी का क्या नाम था? – दारुक।
92. कौरवों की एकमात्र बहन दु:शला का विवाह किससे हुआ? – जयद्र्थ।
93. कौरवों व पांडवों के शस्त्र गुरु का नाम बताओ। – द्रोणाचार्य।
94. गांधारी किस प्रदेश के राजकुमारी थी? – गांधार।
95. गांधारी ने कितनी बार अपने आँखों की पट्टी खोली? – दो बार
96. गुरु की मूर्ति बनाकर धनुर्विद्या का ज्ञान प्राप्त करने वाले भील का नाम बताओ। – एकलव्य।
97. घटोत्कच की माँ का क्या नाम था? – हिडिम्बा
98. चक्रव्यूह की रचना किसने की? – गुरु द्रोणाचार्य ने।
99. चक्रव्यूह को तोड़ता हुआ कौन मारा गया? – अभिमन्यु
100. चक्रव्यूह में फँसने के बाद अभिमन्यु को कितने महारथियों ने मिलके मारा? – छ:

mahabharat-family

101. जरासंध किस प्रदेश का राजा था? – मगध।
102. जुए में हारकर पांडवों को कितने वर्ष का वनवास मिला? – 12 वर्ष वनवास तथा 1 वर्ष अज्ञातवास।
103. दानवीर कर्ण का अंतिम दान क्या था? – सोने का दाँत
104. दु:शासन का वध किसने किया? – भीम ने।
105. दुर्योधन कितनी अक्षौहिणी सेना का स्वामी था? – 11 अक्षौहिणी
106. दुर्योधन की बहन कौन थी? – दुःशला
107. दुर्योधन के पुत्र का नाम क्या था? – लक्ष्मण।
108. दुर्योधन के पुत्र लक्ष्मण का वध किसने किया? – अभिमन्यु ने।
109. दुर्योधन तथा भीम में कौन पहले पैदा हुए? – दोनों एक ही दिन पैदा हुए।
110. दुशासन की छाती का रक्त पीने का प्रण किस पाण्डव ने किया था? – भीम
111. द्रोणाचार्य किसके हाथों मारे गए? – धृष्टध्युमन
112. द्रोणाचार्य की पत्नी कौन थीं? – कृपि
113. द्रोणाचार्य के पिता कौन थे? – भारद्वाज
114. द्रोणाचार्य के बाद कौरवों का सेनापति कौन बना? – कर्ण।
115. द्रोणाचार्य ने कितने दिन सेनापति का भार संभाला? – पाँच दिन।
116. द्रौपदी का जन्म का नाम क्या था? – कृष्णा।
117. द्रौपदी किस प्रदेश की राजकुमारी थी? – पांचाल।
118. द्रौपदी के पांचों पुत्रों का वध किसने किया? – अश्वत्थामा ने तलवार से काट डाला।
119. द्रौपदी के पिता द्रुपद का वध किसके हाथों हुआ? – द्रोणाचार्य
120. द्रौपदी के भाई धृष्टद्युम्न का वध किसने किया? – अश्वत्थामा ने
121. धृतराष्ट्र का जन्म किसके गर्भ से हुआ था? – अम्बिका
122. धृतराष्ट्र की माता का क्या नाम था? – अंबिका।
123. धृतराष्ट्र के पुत्रों को क्या नाम दिया गया था? – कौरव।
124. नकुल के शंख का क्या नाम था? – सुघोष।
125. निषाद जाति से सम्बन्धित कौन था? – एकलव्य
126. पांडव नकुल किस कला में निपुण था? – घोड़ो को परखने में
127. पांडवों का द्रौपदी के साथ विवाह किस पर्व में वर्णित है? – आदि पर्व में।
128. पांडवों के अज्ञातवास के समय अर्जुन का छद्म नाम क्या था? – बृहन्नला।
129. पांडवों के अज्ञातवास के समय नकुल का छद्म नाम क्या था? – ग्रंथिक।
130. पांडवों के अज्ञातवास के समय भीम का छद्म नाम क्या था? – बल्लव।
131. पांडवों के अज्ञातवास के समय युधिष्ठिर का छद्म नाम क्या था? – कंक।
132. पांडवों के अज्ञातवास के समय सहदेव का छद्म नाम क्या था? – अरिष्ट नेमि।
133. पांडवों के पुरोहित का नाम क्या था? – धौम्य ऋषि।
134. पांडवों ने अपने अज्ञातवास का एक वर्ष कहाँ बिताया? – विराट नगर।
135. पांडवों में सर्वप्रथम विवाह किसका हुआ? – भीम का हिडिंबा के साथ।
136. पांडु के पुत्रों को क्या नाम दिया गया था? – पांडव।
137. पाण्डव नकुल की माता का नाम क्या था? – माद्री
138. पाण्डवों के महाप्रयाण के बाद राजगद्दी पर कौन बैठा? – परीक्षित
139. बलराम की पत्नी कौन थीं? – रेवती
140. बलराम के अतिरिक्त तटस्थ रहने वाले योद्धा कौन थे? – विदर्भराज रुकमी।
141. बलराम जी का अंत कैसे हुआ? – समाधि लेकर स्वर्ग गए।
142. भगवद् गीता में कितने अध्याय है? – 18 (अठारह)
143. भगवद् गीता में श्लोकों की कुल संख्या कितनी है? – 700
144. भगवान कृष्ण का जन्म कहाँ हुआ? – मथुरा।
145. भगवान शिव से कौन सा अस्त्र अर्जुन ने प्राप्त किया? – पाशुप्तास्त्र।
146. भीम के शंख का क्या नाम था? – पौंड्र।
147. भीम द्वारा मारा गया ‘अश्वत्थामा’ नाम का हाथी किस राजा का था? – इन्द्रवर्मा
148. भीष्म और द्रोणाचार्य को धनुर्विद्या किसने सिखाई? – परशुराम।
149. भीष्म कितनी सेना समाप्त करके जल गृहण करते थे? – दस हज़ार
150. भीष्म कितने दिन सेनापति रहे? – 10 दिन
151. भीष्म पितामह का असली नाम क्या था? – देवव्रत।
152. भीष्म पितामह कितने दिन तक शरशैय्या पर पड़े रहे? – 58 दिन
153. भीष्म पितामह के देह त्याग का वर्णन किस पर्व में है? – अनुशासन पर्व में।
154. भीष्म पितामह के माता-पिता का क्या नाम था? – गंगा-शांतनु।
155. भूरिश्रवा का दाहिना हाथ किसने काटा? – अर्जुन ने
156. मगध नरेश जरासंध ने मथुरा पर कितनी बार चढ़ाई की थी? – 18
157. महर्षि भृगु की पत्नी का नाम क्या था? – पुलोमा
158. यक्ष से युधिष्ठिर ने किस पाण्डव का जीवन दान माँगा था? – सहदेव
159. यह ज्ञात हो जाने पर कि कर्ण पाण्डवों का भाई था, युधिष्ठिर ने किसे शाप दिया? – नारी जाति को
160. युद्ध के कौन से दिन कर्ण की मृत्यु हुई? – सत्रहवें दिन।
161. युद्ध के कौन से दिन चक्रव्यूह की रचना की गई? – तेरहवें दिन।
162. युद्ध में कौरवों का प्रथम सेनापति कौन था? – भीष्म पितामह।
163. युद्ध में पांडवों का प्रथम सेनापति कौन था? – धृष्टध्युमन।
164. युद्ध में पांडवों व कौरवों की सेनाओं का क्या अनुपात था? – 7:11
165. युद्ध में भीम ने किसकी भुजाएँ तोड़कर प्रतिज्ञा पूरी की? – दु:शासन।
166. युद्ध में विजयी होने पर पांडवों ने कौन सा यज्ञ किया? – अश्वमेघ यज्ञ।
167. युधिष्ठिर के जुये के खेल का वर्णन किस पर्व में है? – सभा पर्व में।
168. युधिष्ठिर के राजसूय यज्ञ में ब्राह्मणों के चरण धोने का कार्य किसने किया? – श्रीकृष्ण ने
169. युधिष्ठिर के लिए सभा-भवन का निर्माण किसने किया था? – मय दानव ने
170. युधिष्ठिर के शंख का क्या नाम था? – अनंतविजय।
171. युधिष्ठिर को राजसूय यज्ञ करने की सलाह किसने दी थी? – नारद
172. रणभूमि में श्रीकृष्ण के विराट स्वरूप के दर्शन अर्जुन के अतिरिक्त और किसने किये? – संजय
173. राजा नल किस प्रदेश के राजा थे? – निषध देश के।
174. राजा नल की रानी दमयंती किसकी पुत्री थी? – विदर्भ देश के राजा भीमक की।
175. राजा नल ने किससे जुए में अपना राजपाठ हारा? – अपने भाई पुष्कर से।
176. राजा परीक्षित के पुत्र का नाम क्या था? – जनमेजय
177. राजा विराट की पत्नी कौन थीं? – सुदेष्णा
178. राजा विराट के महल में अर्जुन किस नाम से जाने गये? – बृहन्नला
179. लाक्षागृह से जीवित बच निकलने के बाद पाण्डव किस नगरी में जाकर रहे? – एकचक्रा
180. वभ्रुवाहन किसका पुत्र था? – अर्जुन
181. वसुदेव की बहन कौन थी? – पृथा, राजा शूर सेन की पुत्री, उसका नाम कुंती भी था।
182. विराट नगर में पाण्डव नकुल ने क्या नाम ग्रहण किया था? – ग्रंथिक
183. वीर बर्बरीक किसके पुत्र थे? – घटोत्कच
184. व्यास की माता का क्या नाम था? – सत्यवती
185. शकुंतला के पोषक पिता का नाम क्या था? – कण्व
186. शकुनि का वध युद्ध के कौन से दिन हुआ? – 18वें दिन।
187. शांतनु ने किस केवट कन्या से विवाह किया? – सत्यवती।
188. शिखंडी किसके शिष्य थे? – द्रोणाचार्य
189. शिशुपाल का वध किसने किया था? – कृष्ण
190. श्री कृष्ण कुल का विनाश युद्ध के कितने वर्ष बाद हुआ? – 36 वर्ष बाद।
191. श्रीकृष्ण के नाना कौन थे? – देवक
192. श्रीकृष्ण के शंख का क्या नाम था? – पाँचजन्य।
193. सती-सावित्री के पति का नाम क्या था? – मालवी-अश्वपति।
194. सहदेव के शंख का क्या नाम था? – मणिपुष्पक।
195. सूर्य और कुंती का पुत्र कौन है? – वसुषेण (कर्ण)
196. हरिवंश पुराण में कितने पर्व हैं? – 3
197. हरिवंश पुराण में तीन पर्व हैं। इन पर्वों में कुल कितने अध्याय हैं? – 318
198. हिडिम्बा किसकी पत्नी थी? – भीम
199. महाभारत के 18 पर्वो के नाम – आदि पर्व, सभा पर्व, वन पर्व, विराट पर्व, उद्योग पर्व, भीष्म पर्व, द्रोण पर्व, कर्ण पर्व, शल्य पर्व, सौप्तिकी पर्व, स्त्री पर्व, शांति पर्व, अनुशासन पर्व, आश्वमेघक पर्व, आश्रयवासिक पर्व, मौसल पर्व, महाप्रस्थानिक पर्व, स्वर्गारोहण पर्व
200. उस राक्षसी का क्या नाम था जिसने दो टुकड़ों में विभक्त शिशु जरासंध को एक में जोड़ दिया था? जरा

Mahabharat Quiz

महाभारत सामान्य ज्ञान उत्तर सहित

In this post we share Mahabharat GK Questions Answers in Hindi, Mahabharat ke Prashn Uttar, Mahabharat Quiz in Hindi, Mahabharat Answer.

प्रश्न.-1. उस वन का क्या नाम था जिसे जलाकर पांडवों ने वहाँ इंद्रप्रस्थ नगर बसाया था?

(क) काम्यक

(ख) द्वैत

(ग) खांडव

(घ) सौगंधिक

उत्तर:- खांडव

प्रश्न.-2. उस राक्षसी का क्या नाम था जिसने दो टुकड़ों में विभक्त शिशु जरासंध को एक में जोड़ दिया था?

(क) हिडिंबा

(ख) कामकंटकटा

(ग) पूतना

(घ) जरा

उत्तर:- जरा

प्रश्न.-3. महाभारत युद्ध के अंतिम दिन पराजित हो जाने के पश्चात् दुर्योधन जिस सरोवर में जा छिपा था उसका क्या नाम था?

(क) मानसरोवर

(ख) ब्रह्म सरोवर

(ग) पुष्पक सरोवर

(घ) द्वैपायन सरोवर

उत्तर:- द्वैपायन सरोवर

प्रश्न.-4. जिस बहेलिए के हाथों श्रीकृष्ण की मृत्यु हुई थी उसका क्या नाम था?

(क) हिरण्यधनु

(ख) निषध

(ग) जरा

(घ) सुषेण

उत्तर:- जरा

प्रश्न.-5. द्यूतक्रीड़ा हेतु कौरवों ने जो सभा (भवन) बनवाई थी उसका क्या नाम था?

(क) वैदूर्यसभा

(ख) सुधर्मा

(ग) तोरणस्फटिक

(घ) शुभेच्छु

उत्तर:- तोरणस्फटिक

प्रश्न.-6. अर्जुन की मृत्यु हो जाने पर उलूपी ने जिस वस्तु से उन्हें पुनः जीवित किया था उसका क्या नाम था?

(क) संजीवन मणि

(ख) दिव्य ओषधि

(ग) स्वर्ग-जल

(घ) नाग-बूटिका

उत्तर:- संजीवन मणि

प्रश्न.-7. उस नदी का क्या नाम था जिसमें कुंती ने अपने नवजात पुत्र (कर्ण) को लोक-लाज से बचने के लिए प्रवाहित कर दिया था?

(क) चर्मण्वती

(ख) अश्व नदी

(ग) गंगा

(घ) यमुना

उत्तर:- अश्व नदी

प्रश्न.-8. कौरवों द्वारा पांडवों को जिस लाक्षागृह में जलाकर मार डालने का षड्यंत्र रचा गया था, उसका क्या नाम था?

(क) शुभम्

(ख) भारत

(ग) श्रेयस्

(घ) भास्कर

उत्तर:-  शुभम्

प्रश्न.-9. उस दानव का क्या नाम था, जो शूकर का रूप धरकर अर्जुन को मारने गया था और किरात वेशधारी शिव एवं अर्जुन ने जिसे मारा था?

(क) मय

(ख) मूक

(ग) विप्रचित्त

(घ) श्री

उत्तर:- मूक

mahabharat character

Mahabharat GK Questions Answers in Hindi

Que.-1. महाभारत के रचयिता का क्या नाम है?

Ans. वेद व्यास।

Que.-2. महाभारत का मूल नाम क्या है?

Ans. जय संहिता।

Que.-3. महाभारत को अन्य किन नामों से जाना जाता है?

Ans. जय, भारत

Que.-4. महाभारत के लेखन का कार्य किसने किया?

Ans. गणेश जी ने।

Que.-5. विष्णु सहस्त्र्नाम किस ग्रंथ में है?

Ans. महाभारत।

Que.-6. भगवद् गीता किस ग्रंथ का एक भाग है?

Ans. महाभारत।

Que.-7. महाभारत के अध्यायों को क्या कहते हैं?

Ans. पर्व।

Que.-8. महाभारत के पर्वो (अध्याय) की संख्या कितनी है?

Ans. 18 पर्व

Que.-9. भगवद् गीता में कितने अध्याय है?

Ans. 18 (अठारह)

Que.-10. भगवद् गीता में श्लोकों की कुल संख्या कितनी है?

Ans. 700

Que.-11. कृष्ण के विराट स्वरूप का वर्णन गीता के किस अध्याय में आता है?

Ans. ग्यारहवें में।

Que.-12. भगवद् गीता में कौन सा अध्याय सबसे बड़ा है?

Ans. 18वाँ

Que.-13. महाभारत में श्लोकों की कुल संख्या कितनी है?

Ans. एक लाख।

Que.-14. कौन ऋषि जन्मेजय को महाभारत की कथा सुनाते हैं?

Ans. वैशम्पायन।

Que.-15. भगवद् गीता महाभारत के किस पर्व में वर्णित है?

Ans. भीष्म पर्व।

Que.-16. सावित्री और सत्यवान कथा किस पर्व में आती है?

Ans. वन पर्व में।

Que.-17. युधिष्ठिर यक्ष संवाद महाभारत के किस पर्व में है?

Ans. वन पर्व में।

Que.-18. महाभारत में रामायण का वर्णन किस पर्व में है?

Ans. वन पर्व में।

Que.-19. द्रौपदी के चीरहरण का वर्णन महाभारत के किस पर्व में है?

Ans. सभा पर्व में।

Que.-20. नल दमयंती कथा महाभारत के किस पर्व में है?

Ans. वन पर्व में।

महाभारत सामान्य ज्ञान उत्तर सहित PDF, Mahabharata Quiz Questions and Answers, Mahabharat Arjun Information in Hindi, Mahabharat Question Answer in Hindi. Mahabharat GK Question Answer in Hind

100+ रामायण से संबंधित महत्वपूर्ण प्रश्न उत्तर हिंदी में

Ramayana Questions

रामायण से संबंधित महत्वपूर्ण प्रश्न (Ramayan Question Answer in Hindi) : ‘रामायण कब लिखी गई’ ‘रामायण किसके द्वारा रचित है’ ‘रामायण युद्ध कितने दिन चला’ ‘रामायण कितने साल पुरानी है’ रामायण संबंधी सवाल जवाब सबसे ज्यादा गूगल पर सर्च होते है क्यूंकि इस तरह के प्रश्न प्रतियोगी परीक्षाओं में कम और क्विज प्रोग्रामों खासकर केबीसी में सबसे ज्यादा पूछा जाता है। साथ ही अपने बौद्धिक विकास के लिए रामायण प्रश्नोत्तरी को अभी पढ़े। आपको यहां रामायण के अनेक पात्रों, पात्रों के माता, पिता, पत्नी, पर्वतों, नगरों, नदियों तथा राक्षसों आदि के बारें में जिज्ञासापूर्ण व खोजपरक पढ़ने को मिलेगें।

100+ रामायण से संबंधित महत्वपूर्ण प्रश्न उत्तर हिंदी में-Ramayan Question Answer in Hindi

अब हम Ramayana Questions and Answers quiz, Ramayan Question in KBC, Ramayan Prashnavali with Answers in Hindi से सम्बन्धित सम्पूर्ण जानकारी को निचे दिए गये बिन्दुओ के माध्यम से पढ़ते है. In this post we share Ramayan Question Answer in Hindi, Ramayana Questions and Answers quiz, Ramayan Question in KBC, Ramayan Prashnavali with Answers in Hindi, Ramayana and Mahabharata with Answers in Hindi, Ramayana Exam Question Paper.

1. वाल्मीकी रामायण की रचना किस छंद में हुई है? – अनुष्टृप
2. रामायण किस युग से संबंधित है? – त्रेतायुग
3. रामायण के प्रथम कांड का क्या नाम है? – बालकांड
4. रामायण के अंतिम कांड का क्या नाम है? – उत्तरकांड
5. रामायण के सबसे बड़े कांड का क्या नाम है? – युद्धकांड
6. मायण के सबसे छोटे कांड का क्या नाम है? – अरण्यकांड
7. रामायण महाकाव्य का दूसरा नाम क्या था? – पौलत्स्य-वध अथवा दशानन-वध
8. इंद्र के प्रसिद्ध हाथी का क्या नाम था? – ऐरावत
9. राजा जनक का मूल नाम क्या था? – सीरध्वज
10. कैकेयी को राम को वनवास और भरत को राजगद्दी माँगने के लिए किस दासी ने बहकाया था? – मंथरा
11. अमरावली किसकी पुरी का नाम था? – इंद्र
12. अवधी भाषा में रचित रामायण का क्या नाम है? – रामचरितमानस
13. अशोक वाटिका का दूसरा नाम क्या था? – प्रमदावन
14. अश्वमेध यज्ञ के मस्तक पर कौन सा पत्र बाँधा जाता था? – जयपत्र
15. आठवें वसु का क्या नाम है? – सावित्र
16. इंद्र के प्रसिद्ध उद्यान का क्या नाम था? – नंदन (कानन)
17. उस पर्वत का क्या नाम है जो सिंधुनद और समुद्र के संगम पर स्थित था तथा जिसके सौ शिखर थे? – हेमगिरि
18. इंद्र के सारथि का नाम क्या था? – मातलि
19. उत्तर कुरु प्रदेश में स्थित कुबेर के उपवन का क्या नाम था? – चित्ररथ
20. उस ग्रह का क्या नाम है जो समय-समय पर सूर्य और चंद्रमा पर ग्रहण लगाता है? – राहु
21. किस महर्षि ने श्रीराम के दु:खमय जीवन की भविष्यवाणी की थी? – दुर्वासा
22. उस वानर यूथपति का क्या नाम था जो चाँदी के समान धवल वर्ण का था? – श्वेत
23. उस सरोवर का क्या नाम था, जो एक योजन लंबा तथा इतना ही चौड़ा था? – पंचाप्सर
24. ‘कलहप्रिय’ किसका नाम था? – नारद
25. किस ऋषि को ‘समुद्रचुलुक’ कहते हैं? – अगस्त्य
26. किस कौए ने गरुडजी को रामकथा सुनाई थी? – काकभुशुंडि
27. किस गंधर्वी अपनी तीन पुत्रियों का विवाह माल्यवान्, सुमाली और माली (राक्षस) के साथ किया था? – नर्मदा
28. किस गुप्तचर के कहने पर श्रीराम ने सीताजी का परित्याग कर दिया था? – दुर्मुख
29. किस तीर्थ डुबकी लगाकर श्रीराम ने परमधामको प्रस्थान किया था? – गोप्रतार
30. किस ब्राह्मण को श्रीराम ने कहा था कि वह अपने दंड (डंडे) को जहाँ तक फेंक सकेंगे वहाँ तक की गायें उन्हें मिल जाएँगी? – त्रिजट

Ramayan TV

31. कौन सा यज्ञ ‘पवित्र’ नामक सोमयज्ञ से प्रारंभ और ‘सौत्रामणि’ से समाप्त होता है? – राजसूर्य
32. किस राक्षस सीता की हत्या न करने के लिए रावण को समझाया था? – सुपार्श्व
33. किस विमान पर बैठकर श्रीराम लक्ष्मण-सीता सहित लंका से अयोध्या आए थे? – पुष्पक
34. किस समुद्र का जल रक्त वर्णी था? – लोहित सागर
35. कुबेर के हाथी का क्या नाम है? – हिमपांड्र
36. कुबेर को ब्रह्माजी ने कौनसा विमान दिया था? – पुष्पक
37. कुब्जा किसका नाम था? – मंथरा
38. कैकेयी की कौन सी दासी उसके मायके से ही उसके साथ आई थी? – मंथरा
39. कौनसा वानर एक सरोवर-जल में अपनी परछाईं देखकर उसके युऋ करने के लिए कूदा और स्त्री बन गया था? – ऋक्षराज
40. कुबेर के सेनापति का क्या नाम था? – मणिभद्र
41. तृतीय प्रजापति का क्या नाम है? – शेष
42. देवताओं और असुरों ने किस सागर का मंथन किया था? – क्षीराद सागर
43. नलकूबर कि अप्सरा पर आसक्त था? – रंभा
44. पूर्वजन्म में रावण का क्या नाम था? – प्रतापभानु
45. प्रभाव किसके मंत्री का नाम था? – सुग्रीव
46. बालि और सुग्रीव किस वानर से उत्पन्न हुए थे? – ऋक्षराज
47. किस देवमता का एक नाम ‘सर्पमाली’ है? – शिव
48. महर्षि वसिष्ठ की गाय का क्या नाम था? – सुरभि
49. राजा दशरथ ने पुत्रोत्पत्ति हेतु कौन सा यज्ञ किया था, – पुत्रेष्टि
50. महर्षि वाल्मीकी का बचपन का क्या नाम था? – रत्नाकर
51. महर्षि विश्वामित्र का क्षत्रिय दशा का क्या नाम था? – विश्वरथ
52. लक्ष्मण की मूर्च्छा दूर करने हेतु हनुमानजी कौन सी ओषधि लेकर आए थे? – संजीवनी बूटी
53
. ‘मारुत’ किस देवता का नाम है? – वायु
54. मेघनाद किस देवी की पूजा किया करता था? – निकुंभिला
55. यम के हाथी का क्या नाम है? – महापद्म
56. राजा जनक की आज्ञा से राजा दशरथ को बुलाने के लिए कौन मंत्री अयोध्या गए थे? – सुदामन्
57. राजा जनक के छोटे भाई का क्या नाम था? – कुशध्वज
58. लक्ष्मण की मूर्च्छा दूर करने हेतु हनुमानजी किस पर्वत को ओषधि सहित उठाकर लाए थे? – द्रोणगिरि
59. रामायणकालीन नगरी मधुपुरी का वर्तमान में क्या नाम है? – मथुरा
60. राजा निमि की राजधानी का क्या नाम था? – वैजयंत

Ramcharitmanas

 Top Ramayan Questions Hindi Me

61. लक्ष्मण, हनुमान, भरत और शत्रुघ्न को किन दो भाइयों ने युद्ध में पराजित कर दिया था? – लव-कुश
62. उस वानर यूथपति का क्या नाम था जो गेरु के समान लाल रंग का था? – गवय
63. राजा जनक के पुरोहित का क्या नाम था? – शतानंद
64. महर्षि विश्वामित्र की तपस्या किस अप्सरा ने भंग की थी? – मेनका
65. लक्ष्मण की मूर्च्छा दूर करने हेतु किस ओषधि को वैद्य ने मँगाया था? – संजीवनी बूटी
66. श्रीराम की सेना के दो अभियंता वानरों के नाम क्या थे? – नल-नील
67. रामायणकालीन काशी का वर्तमान में क्या नाम है? – वाराणसी
68. महर्षि अपनेजीवन के पूर्वाद्र्ध में डाकू थे? – वाल्मीकी
69. राजा निमि की राजधानी का क्या नाम था? – शिव
70. कौनसी राक्षसी लंका के समीप समुद्र में रहती थी और उड़ते हुए जीवों को खींच लेती थी तथा खा जाती थी? – सिंहिका
71. रावण के परिवार कौन राम-रावण युद्ध में श्रीराम की ओर से लड़ा था? – विभीषण
72. रावण ने सुग्रीव के पास किस दूत को भेजा था? – शुक
73. लंका जाने के लिए पुल बाँधते समय श्रीराम ने किस शिवलिंग की स्थापना की थी, – रामेश्वर
74. लंका में राक्षसों के कुल देवता के स्थान का क्या नाम था? – चैत्य प्रासाद
75. लंका-दहन के पश्चात् हनुमान किस पर्वत पर चढ़कर, समुद्र लाँघकर वापस आए थे? – अरिष्ट

76. श्रीराम को वन से वापस लाने के लिए जाते हुए भरत किस नौका से गंगा के पार उतरे थे? – स्वस्तिक
77. रामायणकालीन लवपुर का वर्तमान में क्या नाम है? – लाहौर
78. महर्षि परशुराम ने श्रीराम को (सीता स्वयंवर में) किस धनुष बाण चढ़ा देने की चुनौती दी थी? – वैष्णव
79. लक्ष्मण की मूर्च्छा दूर करने हेतु हनुमानजी लंका से किस वैद्य को उठा लाए थे? – सुषेण
80. वरुण के हाथी का क्या नाम है? – सौमनस
81. रावण को किसने छह माह तक अपनी काँख (बगल) में दबाए रहा था? – बालि
82. विभीषण के किस अनुचर पक्षी का रूप धारण कर, लंका जाकर रावण की रक्षा–व्यवस्था तथा सैन्य-शक्ति का पता लगाया था? – अनल
83. व्यास नदी का रामायण काल में क्या नाम था? – विपाशा
84. शत्रु द्वारा चलाए हुए अस्त्र को निष्फल करने की विधि का क्या नाम है? – रभस
85. शत्रुघ्न के पुरोहित का क्या नाम था? – कांचन
86. श्रीराम आदि चारों भाइयों के विवाह कार्य किस ऋषि ने संपन्न कराए थे? – वसिष्ठ
87. रामायणकालीन सरयू नदी को वर्तमान में क्या कहते हैं? – घाघरा
88. श्रीराम ने किन वृक्षों की ओट लेकर वानरराज बालि को मारा था, – साल वृक्ष
89. श्वेत वर्ण का हाथी कौन था? – ऐरावत
90. सगर-पुत्रों ने पृथ्वी धारण करते हुए किस सदी को था? – विरुपाक्ष

91. समस्त पर्वतों का राजा कौन है? – हिमालय
92. समुद्र लाँघते हुए हनुमानजी को किसनांगस ने रोका था और उन्हें खा जाने को उद्यत हुई थी? – सुरसा
93. समुद्र-मंथन से कौन सा अश्व निकला था? – उच्चै:श्रवा
94. समुद्र-मंथन से कौन सा भयानक विष निकला था? – हलाहल
95. समुद्र-मंथन से कौन सी मणि उत्पन्न हुई थी? – कौस्तुभ
96. समुद्र-मंथन हेतु किस पर्वत को मथानी बनाया गया था? – मंदराचल
97. सीताजी की खोज में लंका पहुँचने पर हनुमानजी ने किस विमान को देखा था? – पुष्पक
98. हनुमान जब अशोक वाटिका में सीताजी से मिलने गए थे, उस समय वे किस वृक्ष पर छिपे थे? – अशोक
99. हनुमानजी की माता पूर्वजन्म में एक अप्सरा थीं। अप्सरा रूप में उनका क्या नाम था? – पुंजिकस्थला
100. हनुमान के पिता का नाम क्या था? – केसरी

Ramayan characters

Ramayan Se Sambandhit Question Answer-Ramayan Gk Questions In Hindi

Ramayan Prashnavali with Answers in Hindi

Ques.-1. रामायण की रचना मूल रूप से किसने की थी ?

  1. ऋषि वाल्मीकि
  2. तुलसी दास
  3. संत एक नाथ
  4. अभिनंदन

Ans. ऋषि वाल्मीकि

Que.-2. लक्ष्मण को किसका अवतार माना जाता है ?

  1. भगवान विष्णु
  2. भगवान शिव
  3. ब्रह्मा
  4. शेषनाग

Ans. शेषनाग

Que.-3. गायत्री मंत्र के लिए निम्नलिखित में से कौन सा कथन सही है / हैं ?

  1. रामायण के हर 1000 श्लोक के बाद आने वाले पहले अक्षर से गायत्री मंत्र बनता है.
  2. गायत्री मंत्र में 24 अक्षर होते हैं.
  3. यजुर्वेद में सबसे पहले गायत्री मंत्र का उल्लेख किया गया है.
  4. केवल A और B सही हैं

Ans. केवल A और B सही हैं

Que.-4. उस जंगल का नाम बताएं जहाँ भगवान राम, लक्ष्मण और देवी सीता वनवास के दौरान रूके थे ?

  1. अरन्या
  2. अरण्यक
  3. दंडकारण्य
  4. करण्या

Ans. दंडकारण्य

Que.-5. किस वैद्य ने भगवान राम को लक्ष्मण के प्राण बचाने के लिए संजीवनी बूटी के बारे में बताया था ?

  1. विशारण
  2. सुषेण
  3. वराहमिहिर
  4. महावीराचार्य

Ans. सुषेण

Que.-6. भगवान राम के पिता का नाम क्या था ?

  1. शालिशुका
  2. बृहद्रथ
  3. राजाधिराज
  4. दशरथ

Ans. दशरथ

Que.-7. भावार्थ रामायण किसने लिखी थी ?

  1. माधव कंडाली
  2. एकनाथ
  3. कृतिबास
  4. बुद्ध रेड्डी

Ans. एकनाथ

Que.-8. निम्नलिखित में से कौन रामचरितमानस के काण्ड हैं ?

  1. बालकाण्ड
  2. अरण्यकाण्ड
  3. किष्किन्धाकाण्ड
  4. उपरोक्त सभी सही हैं

Ans. उपरोक्त सभी सही हैं

Que.-9. उस धनुष का नाम बताइये जिसका उपयोग भगवान राम ने सीता स्वयंवर में किया था ?

  1. पिनाक
  2. पिंडका
  3. आनंदका
  4. रुलापांड

Ans. पिनाक

Que.-10. रावण किस वाद्य यंत्र को बजाया करता था ?

  1. वीणा
  2. सरोद
  3. मंजीरा
  4. उपरोक्त में से कोई नहीं

Ans. वीणा

Q.-11. According to Ramayana who was Lakshmana’s mother?

  1. Sumitra
  2. Kaikeyi
  3. Kausalya
  4. Panchali

Answer:- Sumitra

Q.-12. Who is the king of wealth?

  1. Agni
  2. Vayu
  3. Indra
  4. Kubera

Answer:- Kubera

Q.-13. How was Sita related to Janaka?

  1. He married her cousin
  2. She was his wife
  3. She was his foster-daughter
  4. He was her cousin

Answer:- She was his foster-daughter

Q.-14. What was the name of the woman who tried to become Rama’s wife, only to have her nose chopped off by Lakshmana?

  1. Tara
  2. Ahalya
  3. Mandodari
  4. Kamavalli (Surpanakha)

Answer:- Kamavalli

Q.-15. Which river did Lopamudra become?

  1. Godavari
  2. Kaveri
  3. Narmada
  4. Tapti

Answer: Kaveri

7 Life Lessons To Every Student From Lord Rama

Life Lesson from Ram

Lord Ram is humble, dignified, a perfect personification of THE IDEAL HUMAN BEING. Lord Rama is the 7th incarnation of Lord Vishnu as a mortal being in this realm of reality. In a high juxtaposed way to his other avatar(Lord Krishna), Rama has marked his presence with an extremely mild attitude and very cool take on things. He stands an epitome for Truth, Justice and the true Hindutva.

These 7 life lessons from Lord Ram will motivate you to become a better version of yourself. Listed down are the best there is to learn from this exceptional mythical god which will stay as:

1. Never Give Up

It may take a day, weeks or even years, when you fix onto a goal, never back down. Sita was held captive by Ravan, king of Lanka and searching for his beloved took Rama an enormous amount of time and he never backed down or even thought of giving up. Such is the power of love and the dedication one has towards his/her goals.

Ram Commitment

If Rama took up a task, He always completed that successfully. He never did anything half-heartedly, be it killing the demons in the forest or helping Sugreeva kill Vali or completing the 14 year in exile. Determination and commitment will never fail you.

Ram Respect

2. Respect Your Elders

Lord Ram showed us that the dharma of a child is to obey the elders, by following the words of His parents and Guru always. We should value and follow the advise of our elders and teachers. He agreed to take on monsters like Thataki at the mere asking of his father and went to a life of exile at the wish of his stepmother. He is the very embodiment of Aadharsh Balak.

You might not approve of your parent’s actions but in the long run, they might have made the best choice for your own greater good.

3. Importance Of Friends

Once He made friends with anyone, He did everything He could to help them…like Sugreeva and Vibhishana. He never forgot His friends. Be a true friend! Laxman and Hanuman are more than brother and a devotee of Lord Rama. They’re the closest friends to Rama and have proven that time and again. As a brother, he had trusted the weight of the kingdom to his brother Bharat and the responsibility of the family to his brother Shatrughna.

Rama as a Friend

Friends always have your back in however tight the spot your in. Your family and siblings are the best of the friends you’ll ever find in your life.

4. Modesty is the Best Policy

He’s the most skilled archer there is. He has a thorough knowledge of the greatest Astras and Shastras to employ upon. But all of that power and knowledge has NEVER put an ounce of arrogance in his path of vision and his humility is unparalleled.

You may be the best there is at what you do. But keeping that output in a check is a must

Rama and Sabri

Lord Rama savoured fruits offered to Him by Shabri, a poor old women, after she had tasted each one of them. She had nothing much to offer – but love. Love can come to us in any form and from anyone…be ready to accept it.

5. Keep Calm

He has fought great wars, mythical monsters and has had traumatic experiences but never did he lose his cool or even filched a bit. An enormous level of control and impeccable control over his feelings and emotions has been the signature attribute of Lord Rama since the beginning of the mythos.

Life Lesson from Ram

Whatever may be the situation, try and keep a cool head. You panicking won’t help solve the crisis.

6. Prejudice Is Never The Solution

When Ravan’s brother Vibhishan came to Rama as he was banished from his own kingdom, Rama never a moment, had any prejudice against him even when his followers were not sure about it. When they all understood the value of Vibhishan’s knowledge and expertise and how it helped them, they began to see the foresightedness of Rama.

Rama Vibhishana

Prejudice is never the key. Something might seem off about what you might have encountered but look past the common attributes and you will see the real values of people and situations/opportunities.

7. True Love

Lord Rama left no stones unturned when it came to rescuing his wife Sita from the clutches of the King of Lanka, Ravana. He was left heartbroken to find Sita abducted by the cruel demon King but his strong will and ardent efforts helped him stage a war against Ravana and take his wife back to home

Lord Rama and Goddess Sita

Lord Rama has never in his life thought of any other woman in his life than Sita. He took upon to battle the greatest villain of all times when his wife has been abducted. His love for his wife was the main blurb and the entire Jist of Ramayana.

Narayan Kavach In Gujarati | નારાયણ કવચ ગુજરાતીમાં

Narayana Kavach Gujarati

The Narayana Kavacham occurs in chapter eight of the sixth skanda of Bhagavada Purana. It is an Armour to protect ourselves from our enemies seen and unseen. Raja Parikshith, the son of Abhimanyu, asks his teacher, Sage Shuka for a means to protect himself from his enemies. Sage Shuka then teaches him the Narayana Kavacham, which was originally taught by Sage Viswaroopa, the son of Thwashtra, to Indra. It is believed that the soul of the man who reads this Kavacha becomes extremely holy and that any one who reads this would be protected by Lord Vishnu. Just like in a battle one would wear body armour to be protected from the enemies, Shri Vishnu Bhagwan through this Narayan Kavach protects a soul from the all anomalies. Please find Narayan Kavach in Gujrati with translation.

Narayan Kavach In Gujarati lyrics | શ્રી નારાયણ કવચ ગુજરાતીમાં

Narayan Kavach is a most protective shield which produced by God Vishnu. Please find Narayan Kavach In Gujarati with Translation. નારાયણ કવાચ

।।राजोवाच।।

यया गुप्तः सहस्त्राक्षः सवाहान् रिपुसैनिकान्।क्रीडन्निव विनिर्जित्य त्रिलोक्या बुभुजे श्रियम्।।१
भगवंस्तन्ममाख्याहि वर्म नारायणात्मकम्।यथाssततायिनः शत्रून् येन गुप्तोsजयन्मृधे।।२

॥રાજોવાચ॥

યયા ગુપ્તઃ સહસ્ત્રાક્ષઃ સવાહાન્ રિપુસૈનિકાન્। ક્રીડન્નિવ વિનિર્જિત્ય ત્રિલોક્યા બુભુજે શ્રિયમ્॥1॥
ભગવંસ્તન્મમાખ્યાહિ વર્મ નારાયણાત્મકમ્। યથાસ્સ્તતાયિનઃ શત્રૂન્ યેન ગુપ્તોસ્જયન્મૃધે॥2॥

પરીક્ષિત રાજાએ કહ્યું : હે મહારાજ – વિદ્યાથી રક્ષણ પામેલા ઇન્દ્ર દેવે રમત માત્રમાં સર્વસ્વનું હરણ કરનારા શત્રુઓની સેનાને યુદ્ધમાં જીતી લીધી અને ત્રેલોક્યનું રાજ્ય ભોગવ્યું તે ‘ નારાયણ કવચ ‘ રૂપ વિદ્યા મને કહો. સાથે એ પણ બતાવો કે તેને તેનાથી સુરક્ષિત થઈને રણભૂમિમાં કેવી રીતે આક્રમણકારી શત્રુઓ ઉપર વિજય મેળવ્યો. (1)(2)

Oh God please share with me that armour of Narayana,By which the thousand eyed Indra was able to drive away,The well armed soldiers of his enemy as if it is a play,And gain control of the three worlds and wealth,And also was safe in the battle field and became victorious.

divider

।।श्रीशुक उवाच।।

वृतः पुरोहितोस्त्वाष्ट्रो महेन्द्रायानुपृच्छते।नारायणाख्यं वर्माह तदिहैकमनाः शृणु।।३

॥શ્રીશુક ઉવાચ॥

વૃતઃ પુરોહિતોસ્ત્વાષ્ટ્રો મહેંદ્રાયાનુપૃચ્છતે। નારાયણાખ્યં વર્માહ તદિહૈકમનાઃ શૃણુ॥3॥

શ્રી શુકદેવજીએ કહ્યું : પુરોહિત બનેલા વિશ્વરૂપે પ્રશ્ન પૂછનાર ઇન્દ્ર દેવને જે નારાયણ કવચ કહેલું તર હવે એકાગ્ર મનથી સાંભળો.

(3)Viswaroopa the son of Thwashtra, when he was made,The priest Of Indra taught him this armour of Narayana,And I will teach you that and please listen to it with concentration.

divider

विश्वरूप उवाचधौताङ्घ्रिपाणिराचम्य सपवित्र उदङ् मुखः।कृतस्वाङ्गकरन्यासो मन्त्राभ्यां वाग्यतः शुचिः।।४
नारायणमयं वर्म संनह्येद् भय आगते।पादयोर्जानुनोरूर्वोरूदरे हृद्यथोरसि।।५
मुखे शिरस्यानुपूर्व्यादोंकारादीनि विन्यसेत्।ॐ नमो नारायणायेति विपर्ययमथापि वा।।६

વિશ્વરૂપ ઉવાચધૌતાંઘ્રિપાણિરાચમ્ય સપવિત્ર ઉદઙ્ મુખઃ। કૃતસ્વાંગકરન્યાસો મંત્રાભ્યાં વાગ્યતઃ શુચિઃ॥4॥
નારાયણમયં વર્મ સંનહ્યેદ્ ભય આગતે। પાદયોર્જાનુનોરૂર્વોરૂદરે હૃદ્યથોરસિ॥5॥
મુખે શિરસ્યાનુપૂર્વ્યાદોંકારાદીનિ વિન્યસેત્। ઓં નમો નારાયણાયેતિ વિપર્યયમથાપિ વા॥6॥

વિશ્વરૂપે કહ્યું : હે દેવરાજ ઇન્દ્ર ! ભયનો પ્રસંગ આવી પડે ત્યારે નારાયણ કવચ ધારણ કરી પોતાના શરીરની રક્ષા કરી લેવી જોઈએ. એની વિધિ આ પ્રમાણે છે કે પહેલા હાથ પગ ધોઈ આચમન કરવું.પછી હાથમાં કુશની વીંટી ધારણ કરી ઉત્તર તરફ મુખ રાખી બેસી જવું. પછી કવચ ધારણ પર્યંત બીજું કાંઈ પણ ન બોલવાનો નિશ્ચય કરી પવિત્રતાથી ” ૐ નમો નારાયાણાય ” અને ” ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય ” આ મંત્રો દ્વારા હૃદયાદી અંગ ન્યાસ તથા અંગૂષ્ઠાદિકર ન્યાસ કરવા. પહેલા ” ૐ નામો નારાયાણાય ” આ અષ્ટાક્ષર મંત્રના ૐ વગેરે આઠ અક્ષરોના ક્રમશઃ બે પગ, બે ગોઠણ,બે સાથળ,પેટ,હૃદય, વક્ષ સ્થળ, મુખ અને મસ્તકમાં ન્યાસ કરવા અથવા પૂર્વોક્ત મંત્રના ય કારથી શરૂ કરી ૐ કાર પર્યંત આઠ અક્ષરોના મસ્તકથી આરંભ કરી તે જ આઠ અંગોમાં ઉલટા ક્રમથી ન્યાસ કરવા.(4)(5)(6)

When fear approaches you, after washing your feet and hand,Do internal purification by achamana, wear the holy ring made of Durba,Face the north, sit on a seat of Durba grass and do the hand Symbols,And do holy chants and attain cleanliness of speech.You should then become silent, become engrossed in Narayana,And do suitable actions to tie yourself with the armour of Narayana,And using the eight letters starting with Om, touch the feet,Knees, thighs, belly heart chest, face and head,

divider

करन्यासं ततः कुर्याद् द्वादशाक्षरविद्यया।प्रणवादियकारन्तमङ्गुल्यङ्गुष्ठपर्वसु।।७

કરન્યાસં તતઃ કુર્યાદ્ દ્વાદશાક્ષરવિદ્યયા। પ્રણવાદિયકારંતમંગુલ્યંગુષ્ઠપર્વસુ॥7॥

પછી ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય એ દ્વાદશાક્ષર મંત્રના ૐ કારથી સંપુટ કરેલા એક એક અક્ષરનો આંગળીઓમાં અને અંગુઠાની અણીઓમાં ન્યાસ કરવો. જમણા હાથની તર્જની થી માંડી ડાબા હાથની તર્જની સુધીની આઠ આંગળીઓમાં આઠ અક્ષરોનો અને બે અંગુઠાના ઉપરના તથા નીચેના ચાર સાંધાઓમાં બાકી રહેલા ચાર અક્ષરોનો ન્યાસ કરવો.(7)

Then after touching the eight parts of the body,The feet, Knees, thighs, belly heart chest, face and head,Chanting the eight letter Manthra “Om Namo Narayanaya”Either in an ascending or descending order,You have to perform the knowledge of the twelve letters,

divider

न्यसेद् हृदय ओङ्कारं विकारमनु मूर्धनि।षकारं तु भ्रुवोर्मध्ये णकारं शिखया दिशेत्।।८
वेकारं नेत्रयोर्युञ्ज्यान्नकारं सर्वसन्धिषु।मकारमस्त्रमुद्दिश्य मन्त्रमूर्तिर्भवेद् बुधः।।९
सविसर्गं फडन्तं तत् सर्वदिक्षु विनिर्दिशेत्।ॐ विष्णवे नम इति ।।१०

ન્યસેદ્ હૃદય ઓંકારં વિકારમનુ મૂર્ધનિ। ષકારં તુ ભ્રુવોર્મધ્યે ણકારં શિખયા દિશેત્॥8॥
વેકારં નેત્રયોર્યુંજ્યાન્નકારં સર્વસંધિષુ। મકારમસ્ત્રમુદ્દિશ્ય મંત્રમૂર્તિર્ભવેદ્ બુધઃ॥9॥
સવિસર્ગં ફડંતં તત્ સર્વદિક્ષુ વિનિર્દિશેત્। ઓં વિષ્ણવે નમ ઇતિ ॥10॥

પછી ” ૐ વિષણવે નમઃ ” એ મંત્રના “ૐ” કારનો હૃદયમાં, “વિ” કારનો મસ્તકમાં, “ષ” કારનો ભ્રકુટીના મધ્યમાં, “ણ” કારનો શીખામાં , “વે” કારનો બન્ને નેત્રમાં અને “ન” કારનો સર્વ સાંધાઓમાં ન્યાસ કરવો, બાકી રહેલા “મ” કારનો ૐ મહ્ અસ્ત્રાય ફટ કરી દિગબંધ જોડવો. આ પ્રમાણે ન્યાસ કરવાથી આ વિધિને જાણવાવાળો પુરુષ મંત્ર સ્વરૂપ થઈ જાય છે.(8)(9)(10)

Tell “Sha” and touch the middle of the eye brows,Tell “Na” and touch the top of the hair on your headTell “Ve” and touch both your eyes,Tell “Na” and touch all your joints,Facing all directions and say “Ma Asthraya Phat”,This would make even the dim witted in to a wise one,And thus you tie all the six directions as directed,And chant “Om salutations to Lord Vishnu”

divider

आत्मानं परमं ध्यायेद ध्येयं षट्शक्तिभिर्युतम्।विद्यातेजस्तपोमूर्तिमिमं मन्त्रमुदाहरेत ।।११

આત્માનં પરમં ધ્યાયેદ ધ્યેયં ષટ્શક્તિભિર્યુતમ્। વિદ્યાતેજસ્તપોમૂર્તિમિમં મંત્રમુદાહરેત ॥11॥

ત્યાર પછી સમગ્ર ઐશ્વર્ય , ધર્મ, યશ, લક્ષ્મી, જ્ઞાન અને વૈરાગ્યથી પરિપૂર્ણ ઇષ્ટદેવ ભગવાનનું ધ્યાન કરવું અને પોતાને પણ તદ્રુપ જ સમજે. પછી વિદ્યા, તેજ અને તપ સ્વરૂપ આ કવચનો પાથ કરવો.(11)

Afterwards meditate on Athma supported by the six strengths,Of Wealth, charity, fame, goddess of wealth, wisdom and renunciation,And chant the following which has the form of knowledge, power and meditation.

divider

ॐ हरिर्विदध्यान्मम सर्वरक्षां न्यस्ताङ्घ्रिपद्मः पतगेन्द्रपृष्ठे।दरारिचर्मासिगदेषुचापाशान् दधानोsष्टगुणोsष्टबाहुः ।।१२

ઓં હરિર્વિદધ્યાન્મમ સર્વરક્ષાં ન્યસ્તાંઘ્રિપદ્મઃ પતગેંદ્રપૃષ્ઠે। દરારિચર્માસિગદેષુચાપાશાન્ દધાનોસ્ષ્ટગુણોસ્ષ્ટબાહુઃ ॥12॥

Narayana Kavach Gujarati

જલેષુ માં રક્ષતુ મત્સ્યમૂર્તિર્યાદોગણેભ્યો વરૂણસ્ય પાશાત્। સ્થલેષુ માયાવટુવામનોસ્વ્યાત્ ત્રિવિક્રમઃ ખેઽવતુ વિશ્વરૂપઃ ॥13॥

ૐ ગરુડજીની પીઠ ઉપર ચરણ ધરીને રહેલા, અણિમાદિ આઠ સિધ્ધિઓથી સેવીત, આઠ બાહુ વાળા શંખ-ચક્ર-ઢાલ-તલવાર-ગદા-બાણ-ધનુષ અને પાશને ધારણ કરતા હરિ ભગવાન મારી સર્વ પ્રકારની રક્ષા કરજો.(12)

May all the protection to me be given by Hari,Who keeps his lotus feet on the back of the bird,Who is armed with conch, wheel, sword, mace,Bow and a rope and who has eight qualities and eight hands.

divider

दुर्गेष्वटव्याजिमुखादिषु प्रभुः पायान्नृसिंहोऽसुरयुथपारिः।विमुञ्चतो यस्य महाट्टहासं दिशो विनेदुर्न्यपतंश्च गर्भाः ।।१४

દુર્ગેષ્વટવ્યાજિમુખાદિષુ પ્રભુઃ પાયાન્નૃસિંહોઽસુરયુથપારિઃ। વિમુંચતો યસ્ય મહાટ્ટહાસં દિશો વિનેદુર્ન્યપતંશ્ચ ગર્ભાઃ ॥14॥

કિલ્લા, વન તથા રણભૂમિ વગેરે સંકટમાં સ્થળોમાં મોટા દૈત્યોનાં સેના પતિઓના શત્રુ નૃસિંહ ભગવાન રક્ષા કરજો. એ ભગવાન જ્યારે મોટા શબ્દથી ખડખડ હસ્યાં હતા ત્યારે દિશાઓમાં ગર્જના ઉઠી હતી અને દૈત્ય પત્નીઓના ગર્ભો પડી ગયા હતાં.(14)

In forts, forests, dangerous places and in war,Let me be protected by Lord Narasimha,Who by his mighty roar shook all directions,Broke open the army formation of Asura,And caused pregnant asura Women to abort.

divider

रक्षत्वसौ माध्वनि यज्ञकल्पः स्वदंष्ट्रयोन्नीतधरो वराहः।रामोऽद्रिकूटेष्वथ विप्रवासे सलक्ष्मणोsव्याद् भरताग्रजोsस्मान् ।।१५

રક્ષત્વસૌ માધ્વનિ યજ્ઞકલ્પઃ સ્વદંષ્ટ્રયોન્નીતધરો વરાહઃ। રામોઽદ્રિકૂટેષ્વથ વિપ્રવાસે સલક્ષ્મણોસ્વ્યાદ્ ભરતાગ્રજોસ્સ્માન્ ॥15॥

પોતાની દાઢ વડે પૃથ્વીને ધારણ કરનાર અને યજ્ઞોરૂપી અવ્યવ વાળા વરાહ ભગવાન માર્ગમાં રક્ષા કરજો. પર્વતોના શિખરો ઉપર પરશુરામ અને પ્રવાસમાં ભરતના મોટા ભાઈ રામચંદ્રજી લક્ષમણ સહિત મારી રક્ષા કરજો.(15)

Let me be protected on my way by Lord Varaha,Who is Yagna personified and who by his protruding teeth,Lifted and carried the earth to safety,Let me be protected on mountain top by Lord ParasuramaLet me be protected when I am abroad By Lord Rama,Who is elder brother of Bharatha and Lakshmana.

divider

मामुग्रधर्मादखिलात् प्रमादान्नारायणः पातु नरश्च हासात्।दत्तस्त्वयोगादथ योगनाथः पायाद् गुणेशः कपिलः कर्मबन्धात् ।।१६

મામુગ્રધર્માદખિલાત્ પ્રમાદાન્નારાયણઃ પાતુ નરશ્ચ હાસાત્। દત્તસ્ત્વયોગાદથ યોગનાથઃ પાયાદ્ ગુણેશઃ કપિલઃ કર્મબંધાત્ ॥16॥

મારણ-મોહન આદિ ભયંકર અભિચારો અને ગફલતમાંથી નારાયણ રક્ષા કરજો. ગર્વથી નર ભગવાન, યોગ ભ્રંશથી યોગેશ્વર દત્તાત્રેય અને ગુણોના સ્વામી કપિલદેવજી કર્મના બંધનથી રક્ષા કરજો.(16)

Let me be protected by Lord Narayana,When I am transgressing Dharma or committing mistakes,Let me be protected from my pride by Sage Nara,Let me protected by Sage Dathathreya,For not engaging in Yoga, meditation and other activitiesAnd let sage Kapila protect me from the bondage of Karma.

divider

सनत्कुमारो वतु कामदेवाद्धयशीर्षा मां पथि देवहेलनात्।देवर्षिवर्यः पुरूषार्चनान्तरात् कूर्मो हरिर्मां निरयादशेषात् ।।१७

સનત્કુમારો વતુ કામદેવાદ્ધયશીર્ષા માં પથિ દેવહેલનાત્। દેવર્ષિવર્યઃ પુરૂષાર્ચનાંતરાત્ કૂર્મો હરિર્માં નિરયાદશેષાત્ ॥17॥

ભગવાન સનતકુમારો કામદેવથી રક્ષા કરજો અને માર્ગમાં દેવોને નમસ્કાર ન કરવા રૂપી અપરાધથી હયગ્રીવ ભગવાન રક્ષા કરજો. નારદજી સેવામાં થતા અપરાધોથી રક્ષા કરજો.સર્વ પ્રકારના નરકથી કચ્છપાવતાર ભગવાન મારી રક્ષા કરજો.(17)

Let sage Sanath Kumara protect me from the cupid,Let Lord Hayagreeva protect me while I am on travel,As well as when I do action that insults the Devas,Let Sage Narada protect me from sins of non worship of devas,And let Hari who took the form of a tortoise,Protect me from different types of hell.

divider

धन्वन्तरिर्भगवान् पात्वपथ्याद् द्वन्द्वाद् भयादृषभो निर्जितात्मा।यज्ञश्च लोकादवताज्जनान्ताद् बलो गणात् क्रोधवशादहीन्द्रः ।।१८

કૂપથ્યમાંથી ધન્વંતરિ રક્ષા કરજો. જિતેન્દ્રિય રૂષભદેવજી સુખ દુઃખ શીત ઉષ્ણ આદિ ભયંકર દ્વંદોથી રક્ષા કરજો. લોકપવાદથી યજ્ઞાવતાર રક્ષા કરજો. મનુષ્યકૃત વિધ્નોથી બળભદ્રજી રક્ષા કરજો. ક્રોધવશ નામના સર્પોના ગણથી શેષનાગ રક્ષા કરજો.(18)

ધન્વંતરિર્ભગવાન્ પાત્વપથ્યાદ્ દ્વંદ્વાદ્ ભયાદૃષભો નિર્જિતાત્મા। યજ્ઞશ્ચ લોકાદવતાજ્જનાંતાદ્ બલો ગણાત્ ક્રોધવશાદહીંદ્રઃ ॥18॥

Let Lord Dhanwanthari protect me from unsuitable food,Let Rishabha, the renounced soul protect me.From fear of the contradictory dualities,Let Sage Yajna protect me from gossip of society,Let Lord Balarama protect me from problems created by men,And let Adhi sesha protect me from my anger.

divider

द्वैपायनो भगवानप्रबोधाद् बुद्धस्तु पाखण्डगणात् प्रमादात्।कल्किः कले कालमलात् प्रपातु धर्मावनायोरूकृतावतारः ।।१९

દ્વૈપાયનો ભગવાનપ્રબોધાદ્ બુદ્ધસ્તુ પાખંડગણાત્ પ્રમાદાત્। કલ્કિઃ કલે કાલમલાત્ પ્રપાતુ ધર્માવનાયોરૂકૃતાવતારઃ ॥19॥

અજ્ઞાનથી વેદવ્યાસ ભગવાન, પાંખડીઓથી અને પ્રમાદથી બુદ્ધાવતાર અને ધર્મ રક્ષાને માટે મહાન અવતાર ધારણ કરવાવાળા ભગવાન કલ્કિ પાપબહુલ કાલિકાલના દોષોથી મારી રક્ષા કરજો.(19)

Let Sage Vyasa protect me from lack of awakening,Let sage Budha protect me from hypocrisy and ignorance,Let Lord Kalki, who would be born to salvage Dharma,Protect me from the evil effects and thoughts of Kali age.

divider

मां केशवो गदया प्रातरव्याद् गोविन्द आसङ्गवमात्तवेणुः।नारायण प्राह्ण उदात्तशक्तिर्मध्यन्दिने विष्णुररीन्द्रपाणिः ।।२०

માં કેશવો ગદયા પ્રાતરવ્યાદ્ ગોવિંદ આસંગવમાત્તવેણુઃ। નારાયણ પ્રાહ્ણ ઉદાત્તશક્તિર્મધ્યંદિને વિષ્ણુરરીંદ્રપાણિઃ ॥20॥

સવારમાં ગદાથી ભગવાન કેશવ, વેણુધારી ગોવિંદ ભગવાન થોડો દિવસ ચઢી આવે ત્યારે, બરછી-ધારી નારાયણ પૂર્વાહન કાળમાં અને ભગવાન વિષ્ણુ ચક્રરાજ સુદર્શન લાઇ મધ્યાહન કાળમાં રક્ષા કરજો.(20)

May I be protected in the morn by Kesava with his mace,May I be protected two hours later By Govinda by his flute,Two more hours later let Lord Narayana protect by his strength,And at noon let Lord Vishnu protect me his holy wheel.

divider

देवोsपराह्णे मधुहोग्रधन्वा सायं त्रिधामावतु माधवो माम्।दोषे हृषीकेश उतार्धरात्रे निशीथ एकोsवतु पद्मनाभः ।।२१

દેવોસ્પરાહ્ણે મધુહોગ્રધન્વા સાયં ત્રિધામાવતુ માધવો મામ્। દોષે હૃષીકેશ ઉતાર્ધરાત્રે નિશીથ એકોસ્વતુ પદ્મનાભઃ ॥21॥

ઉગ્ર ધનુષ્ય ધારી મધુસુદન ભગવાન ત્રીજા પહોરે બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, રુદ્ર એ ત્રણ મૂર્તિવાળા માધવ ભગવાન સાયનકાળે, સૂર્યાસ્ત પછી હ્યષીકેશ અને મધરાતે તથા મધરાત પહેલા એકલા પદ્મનાભ ભગવાન રક્ષા કરજો.(21)

After noon let me protected by Madhu with his great bow,In the evening Let Madhwa in the form of trinity protect me,Between dawn and midnight let Lord Hrishi kesa protect me,And at midnight let Lord Padmanabha alone protect me.

divider

श्रीवत्सधामापररात्र ईशः प्रत्यूष ईशोऽसिधरो जनार्दनः।दामोदरोऽव्यादनुसन्ध्यं प्रभाते विश्वेश्वरो भगवान् कालमूर्तिः ।।२२

શ્રીવત્સધામાપરરાત્ર ઈશઃ પ્રત્યૂષ ઈશોઽસિધરો જનાર્દનઃ। દામોદરોઽવ્યાદનુસંધ્યં પ્રભાતે વિશ્વેશ્વરો ભગવાન્ કાલમૂર્તિઃ ॥22॥

શ્રી વત્સલાંછન શ્રી હરિ ભગવાન પાછલી રાતે, ખડધારી જનાર્દન ભગવાન ઉષાકાલ વખતે, દામોદર ભગવાન સૂર્યોદય પહેલાં અને કાળમુર્તિ વિશ્વેશ્વર ભગવાન બધી સંધ્યાઓ વખતે રક્ષા કરજો.(22)

Let me protected by remaining part of the night,By the Lord in whom Srivathsa lives,Let me be protected just before dawn,By Lord Janardhana who holds the sword,Let me be protected at sun rise,By Lord Damodara and just before morn,Let Lord Visweshwara give me protection.

divider

चक्रं युगान्तानलतिग्मनेमि भ्रमत् समन्ताद् भगवत्प्रयुक्तम्।दन्दग्धि दन्दग्ध्यरिसैन्यमासु कक्षं यथा वातसखो हुताशः ।।२३

ચક્રં યુગાંતાનલતિગ્મનેમિ ભ્રમત્ સમંતાદ્ ભગવત્પ્રયુક્તમ્। દંદગ્ધિ દંદગ્ધ્યરિસૈન્યમાસુ કક્ષં યથા વાતસખો હુતાશઃ ॥23॥

સુદર્શન આપનો આકાર ચક્ર જેવો છે. આપની કિનારીનો ભાગ પ્રલયકાળના અગ્નિ જેવો અત્યંત તીવ્ર છે. આપ ભગવાનની પ્રેરણાથી ચોતરફ ઘૂમ્યા કરો છો. જેવી રીતે આગ વાયુની સહાયથી સૂકા ઘાસ ફુસને બાળી નાખે છે તેવી રીતે આપ અમારી શત્રુ સેનાને ધડધડાટ બાળી નાખો, બાળી નાખો.(23)

Oh holy Wheel,your edges are like the raging fire of deluge,You are sent by the God and rotate and travel everywhere,And so like the fire with the help of wind,Burns in to ashes the dried up wood of a forest,Speedily and speedily burn and burn all my enemies.

divider

गदेऽशनिस्पर्शनविस्फुलिङ्गे निष्पिण्ढि निष्पिण्ढ्यजितप्रियासि।कूष्माण्डवैनायकयक्षरक्षोभूतग्रहांश्चूर्णय चूर्णयारीन् ।।२४

ગદેઽશનિસ્પર્શનવિસ્ફુલિંગે નિષ્પિંઢિ નિષ્પિંઢ્યજિતપ્રિયાસિ। કૂષ્માંડવૈનાયકયક્ષરક્ષોભૂતગ્રહાંશ્ચૂર્ણય ચૂર્ણયારીન્ ॥24॥

કૌમોદકી ગદા, આપમાંથી છુટતી ચીંગારીનો સ્પર્શ વજર્ જેવો અસહ્ય છે, ભગવાન અજિતની પ્રિયા છો, હું એમનો દાસ છું. તેથી આપ કુશમાંડ, વિનાયક, યક્ષ, રાક્ષસ, ભૂત અને પ્રેતાદી ગ્રહોને સડસડાટ કચરી નાખો, કચરી નાખો તથા મારા શત્રુઓને ચૂર્ણ કરી નાખો.(24)

Oh mace, the spark raising touches of yours,Are unbearable like the touch of Vajra,And you are dear to the invincible lord and his servant,And so please powder and powder again,Evil spirits, Yakshas, Rakshasas and all my enemies.

divider

त्वं यातुधानप्रमथप्रेतमातृपिशाचविप्रग्रहघोरदृष्टीन्।दरेन्द्र विद्रावय कृष्णपूरितो भीमस्वनोऽरेर्हृदयानि कम्पयन् ।।२५

ત્વં યાતુધાનપ્રમથપ્રેતમાતૃપિશાચવિપ્રગ્રહઘોરદૃષ્ટીન્। દરેંદ્ર વિદ્રાવય કૃષ્ણપૂરિતો ભીમસ્વનોઽરેર્હૃદયાનિ કંપયન્ ॥25॥

શંખ શ્રેષ્ઠ, આપ ભગવાન શ્રી કૃષ્ણની ફૂંકથી ભયંકર અવાજ કરી મારા શત્રુઓનાં દિલ ધ્રુજાવી ડો અને યાતું ધન પ્રમથ, પ્રેમ, માતૃકા, પિશાચ તથા બ્રહ્મરાક્ષસ વગેરે ભયાનક પ્રાણીઓને અહીંથી ઝટપટ ભગાડી મુકો.(25)

Oh Conch, when Lord Krishna blows in you,You create a huge and loud Sound and confuse my enemies,And drive away ghouls, devils, ghosts, Pramadhas,Brahma Rakshas and other fearful beings.

divider

त्वं तिग्मधारासिवरारिसैन्यमीशप्रयुक्तो मम छिन्धि छिन्धि।चर्मञ्छतचन्द्र छादय द्विषामघोनां हर पापचक्षुषाम् २६

ત્વં તિગ્મધારાસિવરારિસૈન્યમીશપ્રયુક્તો મમ છિંધિ છિંધિ। ચર્મંછતચંદ્ર છાદય દ્વિષામઘોનાં હર પાપચક્ષુષામ્ ॥26॥

ભગવાનની પ્રિય તલવાર, આપની ધાર અત્યંત તીક્ષ્ણ છે. આપ ભગવાનની પ્રેરણાથી મારા શત્રુઓને છિન્ન ભિન્ન કરી દો. ભગવાનની વહાલી ઢાલ, આપમાં સેંકડો ચંદ્રાકાર મંડળ છે. આપ પાપ દ્રષ્ટિવાળા પાપઆત્મા શત્રુઓની આંખ બન્ધ કરી દો અને એમને સદાને માટે અંધ બનાવી દો.(26)

Oh holy sword, Be sent by the Lord himself,And cut and cut my enemy army in to pieces,Oh shield of the lord,shining like hundred moons,Please make my enemies with full of sins look blind.

divider

यन्नो भयं ग्रहेभ्यो भूत् केतुभ्यो नृभ्य एव च।सरीसृपेभ्यो दंष्ट्रिभ्यो भूतेभ्योंऽहोभ्य एव वा ।।२७
सर्वाण्येतानि भगन्नामरूपास्त्रकीर्तनात्।प्रयान्तु संक्षयं सद्यो ये नः श्रेयः प्रतीपकाः ।।२८

યન્નો ભયં ગ્રહેભ્યો ભૂત્ કેતુભ્યો નૃભ્ય એવ ચ। સરીસૃપેભ્યો દંષ્ટ્રિભ્યો ભૂતેભ્યોંઽહોભ્ય એવ વા ॥27॥
સર્વાણ્યેતાનિ ભગન્નામરૂપાસ્ત્રકીર્તનાત્। પ્રયાંતુ સંક્ષયં સદ્યો યે નઃ શ્રેયઃ પ્રતીપકાઃ ॥28॥

સૂર્ય વગેરે ગ્રહ, ધૂમકેતુ વગેરે કેતુ, દુષ્ટ મનુષ્યો, સર્પ વગેરે પેટે ચાલનારા જંતુઓ, દાઢવાળા હિંસક પશુ, ભૂત-પ્રેત વગેરે તથા પાપી પ્રાણીઓથી અમને જે જે ભય હોઈ અને જે જે અમારા મંગલના વિરોધી હોય તે બધા ભગવાનના નામ, રૂપ અને આયુધના કીર્તન કરવાથી તત્કાળ નાશ પામે.(28)

The fear that we have due to planets, comets, Kethu and kings,The fear that we had from teethed serpents, ghosts and from sin,And the fear that prevent our well being may all be destroyed,Oh God, by the praise of your names and weapons.

divider

गरूड़ो भगवान् स्तोत्रस्तोभश्छन्दोमयः प्रभुः।रक्षत्वशेषकृच्छ्रेभ्यो विष्वक्सेनः स्वनामभिः ।।२९

ગરૂડ્ક્ષો ભગવાન્ સ્તોત્રસ્તોભશ્છંદોમયઃ પ્રભુઃ। રક્ષત્વશેષકૃચ્છ્રેભ્યો વિષ્વક્સેનઃ સ્વનામભિઃ ॥29॥

બૃહદ્દરથન્તર આદિ સંવેદના સ્તોત્રોથી જેમની સ્તુતિ કરવામાં આવે છે, તે વેદમૂર્તિ ભગવાન ગરુડ અને વિશ્વકસેનજી પોતાના નામોચ્ચારણના પ્રભાવથી અમને બધા પ્રકારની વિપતિઓથી બચાવે.(29)

The Garuda, who is being praised by great musical stotras of Vedas,Who is a god and the lord of the world, may protect me from all troubles,By singing of his names as well as that of the Lord Vishwak sena.

divider

सर्वापद्भ्यो हरेर्नामरूपयानायुधानि नः।बुद्धिन्द्रियमनः प्राणान् पान्तु पार्षदभूषणाः ।।३०

સર્વાપદ્ભ્યો હરેર્નામરૂપયાનાયુધાનિ નઃ। બુદ્ધિંદ્રિયમનઃ પ્રાણાન્ પાંતુ પાર્ષદભૂષણાઃ ॥30॥

શ્રી હરિનાં નામ, રૂપ, વાહન, આયુધ અને શેષ્ઠ પાર્ષદ અમારી બુદ્ધિ, ઇન્દ્રિય, મન અને પ્રાણોને બધા પ્રકારની આપતિઓથી ઉગારી લે.(30)

Let the names and forms of Vishnu, his steed,His weapons, and important assistants may protect,My mind, senses and soul, from all the dangers and sins.

divider

यथा हि भगवानेव वस्तुतः सद्सच्च यत्।सत्यनानेन नः सर्वे यान्तु नाशमुपाद्रवाः ।।३१

યથા હિ ભગવાનેવ વસ્તુતઃ સદ્સચ્ચ યત્। સત્યનાનેન નઃ સર્વે યાંતુ નાશમુપાદ્રવાઃ ॥31॥

સઘળું જગત ખરી રીતે ભગવાનનું જ સ્વરૂપ છે.સત્યથી અમારા સઘળા ઉપદ્રવ નાશ પામો.(31)

The truth that God is all beings and things,May destroy all the troubles that we face.

divider

यथैकात्म्यानुभावानां विकल्परहितः स्वयम्।भूषणायुद्धलिङ्गाख्या धत्ते शक्तीः स्वमायया ।।३२

યથૈકાત્મ્યાનુભાવાનાં વિકલ્પરહિતઃ સ્વયમ્। ભૂષણાયુદ્ધલિંગાખ્યા ધત્તે શક્તીઃ સ્વમાયયા ॥32॥

અભેદ દૃષ્ટિવાળાઓને ભગવાન ભેદ રહિત છે તો પણ એ પોતાની માયાથી ભૂષણ, આયુધ અને રૂપ નામની શક્તિઓથી ધારણ કરે છે એ વાત નિશ્ચિત રૂપથી ખરી છે.(32)

Those great savants who think, that God does not have any forms,And his weapons and ornaments are only Symbols without power,

divider

तेनैव सत्यमानेन सर्वज्ञो भगवान् हरिः।पातु सर्वैः स्वरूपैर्नः सदा सर्वत्र सर्वगः ।।३३

તેનૈવ સત્યમાનેન સર્વજ્ઞો ભગવાન્ હરિઃ। પાતુ સર્વૈઃ સ્વરૂપૈર્નઃ સદા સર્વત્ર સર્વગઃ ॥33

તો એ સત્ય અનુસાર સર્વજ્ઞ સર્વ વ્યાપક ભગવાન શ્રી હરિ સર્વ સ્વરૂપો વડે સર્વ કાળમાં અને સર્વ દેશમાં અમારી રક્ષા કરો.(33)

And due to this truth, the God Hari is everywhere,And let him protect me always and everywhere.

divider

विदिक्षु दिक्षूर्ध्वमधः समन्तादन्तर्बहिर्भगवान् नारसिंहः।प्रहापयँल्लोकभयं स्वनेन ग्रस्तसमस्ततेजाः ।।३४

વિદિક્ષુ દિક્ષૂર્ધ્વમધઃ સમંતાદંતર્બહિર્ભગવાન્ નારસિંહઃ। પ્રહાપય~ંલ્લોકભયં સ્વનેન ગ્રસ્તસમસ્તતેજાઃ ॥34॥

જેના નામની ગર્જનાથી નૃસિંહ ભગવાન લોકોના ભયને મટાડે છે અને જેના પ્રભાવથી પ્રહલાદજી ઝેર વગેરે સર્વના સામર્થ્યને ગળી જાય છે. તેવા તે દિશાઓમાં, ખૂણાઓમાં, ઊંચે, નીચે, અંદર, બહાર અને ચારે બાજુએ અમારી રક્ષા કરો.(34)

Let the Lord Narasimha who due to his power,Destroyed elephants, serpents and other beingsAnd saved Prahladha, and removed the fear of the world,,Protect me in all directions and non directions,Top and below, inside and outside and in all places.

divider

मघवन्निदमाख्यातं वर्म नारयणात्मकम्।विजेष्यस्यञ्जसा येन दंशितोऽसुरयूथपान् ।।३५

મઘવન્નિદમાખ્યાતં વર્મ નારયણાત્મકમ્। વિજેષ્યસ્યંજસા યેન દંશિતોઽસુરયૂથપાન્ ॥35॥

વિશ્વરૂપે કહ્યું : હે ઇન્દ્ર ! મેં તને આ ‘ નારાયણ કવચ ‘ કહ્યું તે પાઠ કરી લે. પછી તું મોટા મોટા દૈત્યને વગર પરિશ્રમે જીતી શકીશ.(35)

Oh Indra, thus I have told you, the great armour of Narayana,And using this you protect yourselves and easily,Defeat the commanders of the army of Rakshasas.

divider

एतद् धारयमाणस्तु यं यं पश्यति चक्षुषा।पदा वा संस्पृशेत् सद्यः साध्वसात् स विमुच्यते ।।३६

એતદ્ ધારયમાણસ્તુ યં યં પશ્યતિ ચક્ષુષા। પદા વા સંસ્પૃશેત્ સદ્યઃ સાધ્વસાત્ સ વિમુચ્યતે ॥36॥

આ કવચને ધારણ કરનાર પુરુષ જેની પણ સામું જુએ કે જેનો પગથી સ્પર્શ કરે, તે પણ સમસ્ત ભયથી મુક્ત થઈ જાય છે.(36)

If he who wears his armour sees any one by his eyes,Or even touches him by his feet, that man,Would be able to get rid of all his fears.

divider

न कुतश्चित भयं तस्य विद्यां धारयतो भवेत्।राजदस्युग्रहादिभ्यो व्याघ्रादिभ्यश्च कर्हिचित् ।।३७

ન કુતશ્ચિત ભયં તસ્ય વિદ્યાં ધારયતો ભવેત્। રાજદસ્યુગ્રહાદિભ્યો વ્યાઘ્રાદિભ્યશ્ચ કર્હિચિત્ ॥37॥

આ વૈષ્ણવી વિદ્યા ધારણ કરનારા પુરુષને રાજા, ચોર, ગ્રહ કે વાઘ આદિ હિંસક પશુઓથી કદી ભય થતો નથી.(37)

He who wears this armour will never have any fear,From king, enemies, planets and animals like the tiger.

divider

इमां विद्यां पुरा कश्चित् कौशिको धारयन् द्विजः।योगधारणया स्वाङ्गं जहौ स मरूधन्वनि ।।३८

ઇમાં વિદ્યાં પુરા કશ્ચિત્ કૌશિકો ધારયન્ દ્વિજઃ। યોગધારણયા સ્વાંગં જહૌ સ મરૂધન્વનિ ॥38॥

પ્રાચીન કાળમાં આ વિદ્યાને ધારણ કરનાર કોઈ કૌશિક ગૌત્રના બ્રાહ્મણે આ વિદ્યા ધારણ કરી યોગ ધારણાંથી નિર્જન દેશમાં પોતાનો દેહ છોડેલો.(38)

Long time ago, this knowledge was worn by a Brahmin,From Koushika Gothra and he gave up his life in a desert.

divider

तस्योपरि विमानेन गन्धर्वपतिरेकदा।ययौ चित्ररथः स्त्रीर्भिवृतो यत्र द्विजक्षयः ।।३९
गगनान्न्यपतत् सद्यः सविमानो ह्यवाक् शिराः।स वालखिल्यवचनादस्थीन्यादाय विस्मितः।प्रास्य प्राचीसरस्वत्यां स्नात्वा धाम स्वमन्वगात् ।।४०

તસ્યોપરિ વિમાનેન ગંધર્વપતિરેકદા। યયૌ ચિત્રરથઃ સ્ત્રીર્ભિવૃતો યત્ર દ્વિજક્ષયઃ ॥39॥
ગગનાન્ન્યપતત્ સદ્યઃ સવિમાનો હ્યવાક્ શિરાઃ। સ વાલખિલ્યવચનાદસ્થીન્યાદાય વિસ્મિતઃ।
પ્રાસ્ય પ્રાચીસરસ્વત્યાં સ્નાત્વા ધામ સ્વમન્વગાત્ ॥40॥

એક દિવસ પોતાની સ્ત્રીઓ સાથે ગંધર્વોનો અધિપતિ ચિત્રરથ વિમાનમાં બેસીને આકાશમાં જતો હતો. તે જ્યાં બ્રાહ્મણનો દેહ પડ્યો હતો ત્યાં ઉપર આવતા તુરંત વિમાન સહિત ઊંધે માથે પૃથ્વી ઉપર પડ્યો. આ ઘટનાથી એના આશ્ચર્યની સીમા ન રહી, જ્યારે વાલખીલ્ય મુનિઓએ એને સમજાવ્યું કે આ ‘ નારાયણ કવચ ‘  ધારણ કરવાનો પ્રભાવ છે.ત્યારે ચિત્રરથ આ બ્રાહ્મણના અસ્થિને ઉપાડી પ્રાચી-સરસ્વતીમાં વહાવી દીધા અને પછી એ સ્નાન કરી પોતાના લોકમાં ગયો.(39)(40)

A gandharwa called Chithra radha was travelling in a plane.Along with his ladies, where the Brahmins body was lying.At that spot his plane stopped and he fell there along with his ladies,And he was perplexed and was advised by the sages called Balakhilya,And obeying their advice, took the bones of the Brahmin,And put it in the river Saraswathi, took bath and went back to his home.

divider

॥શ્રીશુક ઉવાચ॥

य इदं शृणुयात् काले यो धारयति चादृतः।तं नमस्यन्ति भूतानि मुच्यते सर्वतो भयात् ।।४१

ય ઇદં શૃણુયાત્ કાલે યો ધારયતિ ચાદૃતઃ। તં નમસ્યંતિ ભૂતાનિ મુચ્યતે સર્વતો ભયાત્ ॥41॥

શ્રી શુકદેવજીએ કહ્યું : જે માણસ આ ‘ નારાયણ કવચ ‘ ને યોગ્ય સમયમાં આદર સહિત સાંભળે ક ધારણ કરે તેની સામે બધા પ્રાણીઓ આદરથી નમી પડે છે અને તે બધી જાતનાં ભયથી મુક્ત થઈ જાય છે.(41)

He who wears or hears this armour of Narayana,Would be saluted by all beings and he would get rid of all fears.

एतां विद्यामधिगतो विश्वरूपाच्छतक्रतुः।त्रैलोक्यलक्ष्मीं बुभुजे विनिर्जित्यऽमृधेसुरान् ।।४२

એતાં વિદ્યામધિગતો વિશ્વરૂપાચ્છતક્રતુઃ। ત્રૈલોક્યલક્ષ્મીં બુભુજે વિનિર્જિત્યઽમૃધેસુરાન્ ॥42॥

હે પરીક્ષિત વિશ્વરૂપ પાસેથી આ વિદ્યા પ્રાપ્ત કરી ઇન્દ્રદેવે દૈત્યોને જીતી, ત્રેઈલોકયનું રાજ્ય ભોગવ્યું.(42)

Learning this knowledge from Viswaroopa, Indra,Won in the battle over all asuras and,Got the blessings of wealth of the three worlds,

divider

।।इति श्रीनारायणकवचं सम्पूर्णम्।।( श्रीमद्भागवत स्कन्ध 6 , अ। 8 )

॥ઇતિ શ્રીનારાયણકવચં સંપૂર્ણમ્॥ ( શ્રીમદ્ભાગવત સ્કંધ 6,અ। 8 )

|| ઇતિ શ્રી ભાગવતે મહાપુરાણે ષષ્ટ સ્કંધે ‘નારાયણ કવચ’ નામો અષ્ટમો અધ્યાય સંપૂર્ણ ||

Narayan Kavach In Gujarati | नारायण कवच गुजराती | Vishnu Kavach Gujarati | Hari Kavach in Gujarati

Also View:

1000 Names of Lord Vishnu | 24 Names of Lord Vishnu

Narayan Kavach in Hindi & English | Gujarati

Sudarshana Chakra – Weapon of Lord Vishnu

Krishna Sudarshan Chakra

The Sudarshana Chakra (सुदर्शन चक्र) is a spinning, disk-like weapon literally meaning “Disk of Auspicious Vision”, having 108 serrated edges used by the Hindu God Vishnu or Krishna. The Sudarshana Chakra, or the spinning wheel of Lord Vishnu is one of the most potent weapons described in all literature. It is said to be Kriya Shakti aspect of Lord Vishnu, and is worshipped along with his most ferocious form of Lakshmi Narasimha.

In a personified form, Lord Sudarshana is depicted as a ferocious deity, with 16 arms holding various weapons.He is depicted to be encircled in blazing fires, moving forward and is described as the provider of boons of victory over enemies, wealth and freedom from disease.

Sudarshana Gayatri and Sudarshana Ashtakam are the most popularly chanted mantras associated with Lord Sudarshana Chakra.

Sudarshana Birth

Story of Sudarshana Chakra

According to Hindu mythology, daughter of Viswakarma, the God of architecture was married to the sun God and she left him because of his immense heat. Viswakarma put Sun God in a cage and churned him to reduce his heat. With this heat, he created three weapons: The Trishoola, Shakti, and the Sudarshana chakra. These three weapons belonged to three Devas. The Trishoola (trident) is the weapon of Lord Shiva. Shakti is the tool of Subramanya. Sudarshana Chakra is given the status of God by the followers of Ramanujacharya. He being a prime devotee is called the Chakrathazhwar, Sage of the wheel, and worshipped by Vaishnavas.

Lord Shiva gives Sudarshan Chakra to Lord Vishnu

Shiva Giving Sudarshana Chakra

According to a legend, Lord Vishnu once went to Kashi to worship Shiva. After bathing at the Manikarnika Ghat, Vishnu resolved to worship Lord Shiva with 1000 golden lotus flowers. Thet time, Shiva reduced a lotus flower to test the devotion of Lord Vishnu. Seeing the lack of a flower, Vishnu also resolved to offer his eye to Shiva. Because Lord Vishnus eyes are considered as beautiful as lotus, he is also called Kamalnayan and Pundriksha.

As soon as Vishnu was ready to offer his eye to God, Shiva himself appeared there and said that I have no other devotee like you in this whole world. That day was Kartik Shukla Chaturdashi but Lord Shiva himself said that from now on, the whole world will celebrate this day as Vaikuntha Chaturdashi. It also said that whoever worships you on the day of this fast and later, will receive Vaikuntha Lok. Lord Shiva was pleased with Vishnu and also provided the Sudarshan Chakra and said that there would be no weapon to equal it in the three worlds. This lonely cycle will be able to destroy the demons.

Significance of Lord Sudarshana

Lord Sudarshana plays a very crucial role in decimating evil and protecting the good. He is considered to be extremely powerful. In Bhagvad Gita, Lord Krishna makes references to Vajrayudham. This is not to say that Sudarshana’s role is inferior in any manner. For the Lord, Sudarshana Chakra is much more than a weapon.

The Sudarshana is formed from the words – Su(सु) means “good or auspicious” and Darshana (दर्शन) mean “vision”. Sudarshana Chakra (सुदर्शन चक्र) is a spinning, disk-like weapon and the holy wheel that Lord Vishnu uses as his chief weapon. Vishnu holds Sudarshan Chakra in the right rear hand. The chakra is round and has pointed ridges all around its circumference. It has tremendous occult and spiritual powers to destroy everything. Nobody can stand against the Sudarshana Chakra. This is the disk of auspicious vision and having 108 serrated edges.

Krishna Sudarshan Chakra

When Lord Krishna took avatar, Vishnu gave him this chakra. Krishna could quickly use the chakra at any time. The Sudarshana Chakra is not thrown. With will-power it is sent towards the enemy. It rotates very fast after leaving the finger and chases the enemy and turns back to the owner. This chakra used for the destruction of an enemy.

Sudarshan Mantra

ॐ सुदर्शन महाज्वाल कोटीसूर्य समप्रभ ।
अज्ञानं तस्यमे देव विष्णोर्मार्गम् प्रदर्शय॥

Sudarśana mahājvāla koṭi sūrya Samaprabha |
Ajñānāndhasye me deva viṣṇor mārgaṃ pradarśaya ||

Sudarshana Ashtakam in Telugu

sudarshana ashtakam

Sudarshana Ashtakam: Sudarshana is the holy wheel which Lord Vishnu uses as his chief weapon. Traditionally, this stotram is recited in homes, when some one in the family has fever or illness of other kinds. Swami Desikan is said to have composed it to help the residents of Thiruputtkuzhi, when they suffered from the grip of an epidemic fever. Sudarshana Ashtakam is a prayer dedicated to the Sudarshan Chakra of Lord Vishnu. Below is the Sudarshana Ashtakam in Telugu text.

Sudarshana Ashtakam Lyrics in Telugu

Sudarshana Ashtakam lyrics in Telugu.

Sri Sudarshana Ashtakam – శ్రీ సుదర్శన అష్టకం

ప్రతిభటశ్రేణిభీషణ వరగుణస్తోమభూషణ
జనిభయస్థానతారణ జగదవస్థానకారణ |
నిఖిలదుష్కర్మకర్శన నిగమసద్ధర్మదర్శన
జయ జయ శ్రీసుదర్శన జయ జయ శ్రీసుదర్శన || ౧ ||

శుభజగద్రూపమండన సురజనత్రాసఖండన
శతమఖబ్రహ్మవందిత శతపథబ్రహ్మనందిత |
ప్రథితవిద్వత్సపక్షిత భజదహిర్బుధ్న్యలక్షిత
జయ జయ శ్రీసుదర్శన జయ జయ శ్రీసుదర్శన || ౨ ||

నిజపదప్రీతసద్గణ నిరుపథిస్ఫీతషడ్గుణ
నిగమనిర్వ్యూఢవైభవ నిజపరవ్యూహవైభవ |
హరిహయద్వేషిదారణ హరపురప్లోషకారణ
జయ జయ శ్రీసుదర్శన జయ జయ శ్రీసుదర్శన || ౩ ||

స్ఫుటతటిజ్జాలపింజర పృథుతరజ్వాలపంజర
పరిగతప్రత్నవిగ్రహ పరిమితప్రజ్ఞదుర్గ్రహ |
ప్రహరణగ్రామమండిత పరిజనత్రాణపండిత
జయ జయ శ్రీసుదర్శన జయ జయ శ్రీసుదర్శన || ౪ ||

Sudarshana

భువననేతస్త్రయీమయ సవనతేజస్త్రయీమయ
నిరవధిస్వాదుచిన్మయ నిఖిలశక్తేజగన్మయ |
అమితవిశ్వక్రియామయ శమితవిశ్వగ్భయామయ
జయ జయ శ్రీసుదర్శన జయ జయ శ్రీసుదర్శన || ౫ ||

మహితసంపత్సదక్షర విహితసంపత్షడక్షర
షడరచక్రప్రతిష్ఠిత సకలతత్త్వప్రతిష్ఠిత |
వివిధసంకల్పకల్పక విబుధసంకల్పకల్పక
జయ జయ శ్రీసుదర్శన జయ జయ శ్రీసుదర్శన || ౬ ||

ప్రతిముఖాలీఢబంధుర పృథుమహాహేతిదంతుర
వికటమాలాపరిష్కృత వివిధమాయాబహిష్కృత |
స్థిరమహాయంత్రయంత్రిత దృఢదయాతంత్రయంత్రిత
జయ జయ శ్రీసుదర్శన జయ జయ శ్రీసుదర్శన || ౭ ||

దనుజవిస్తారకర్తన దనుజవిద్యావికర్తన
జనితమిస్రావికర్తన భజదవిద్యానికర్తన |
అమరదృష్టస్వవిక్రమ సమరజుష్టభ్రమిక్రమ
జయ జయ శ్రీసుదర్శన జయ జయ శ్రీసుదర్శన || ౮ ||

ద్విచతుష్కమిదం ప్రభూతసారం
పఠతాం వేంకటనాయకప్రణీతమ్ |
విషమేఽపి మనోరథః ప్రధావన్
న విహన్యేత రథాంగధుర్యగుప్తః || ౯ ||

ఇతి శ్రీ వేదాన్తాచార్యస్య కృతిషు సుదర్శనాష్టకమ్ |

Also Read:

Sudarshana Ashtakam in Hindi & English | Telugu | Tamil